TotCung.comTột Cùng
Đỉnh núi thế giới

Núi lửa cao nhất thế giới: những ngọn nổi tiếng và điều cần biết trước khi leo

Ojos del Salado, Kilimanjaro, Elbrus, Phú Sĩ, Rinjani: những núi lửa cao nổi tiếng, vì sao leo núi lửa khác leo núi thường và cách đọc cảnh báo hoạt động.

Three Vietnamese hikers with headlamps climbing a dark volcanic cinder slope before sunrise, steam rising from a crater rim above, shot from below, faint orange glow on the horizon

Ngọn núi lửa cao nhất thế giới là Ojos del Salado trên biên giới Chile và Argentina, cao gần 6.900 m so với mực nước biển; nhiều núi lửa khác cũng nằm trong nhóm núi cao nổi tiếng, như Kilimanjaro ở châu Phi, Elbrus ở châu Âu hay Phú Sĩ ở Nhật Bản. Nếu tính từ chân núi dưới đáy biển, núi lửa Mauna Kea ở Hawaii còn cao hơn cả Everest.

Leo núi lửa khác leo núi đá vôi hay núi granit thông thường: sườn sỏi tro trơn và lún, khí độc quanh miệng núi, thời tiết đổi nhanh vì núi đứng đơn độc, và trên hết là khả năng núi thức dậy. Phần dưới đây điểm qua những núi lửa cao nổi tiếng, những điều đặc thù khi leo, và cách đọc cảnh báo để không bước vào nơi không nên tới.

Vì sao núi lửa có thể cao đến vậy

Phần lớn núi lửa cao trên thế giới là núi lửa dạng tầng: mỗi lần phun trào, dung nham, tro và đá vụn lại phủ thêm một lớp lên sườn. Qua hàng trăm nghìn năm, các lớp chồng lên nhau thành hình nón dốc, đỉnh nhọn, rất dễ nhận ra từ xa. Phú Sĩ là ví dụ kinh điển của hình dáng ấy. Khác với các dãy núi uốn nếp như Himalaya, núi lửa thường đứng riêng lẻ, nên chênh lệch giữa chân và đỉnh rất lớn.

Một kiểu khác là núi lửa hình khiên, như ở Hawaii: dung nham loãng chảy xa, tạo thành khối núi thoải nhưng khổng lồ. Mauna Kea chỉ cao hơn 4.200 m so với mặt biển, nhưng phần lớn thân núi chìm dưới đại dương; tính từ chân trên đáy biển, chiều cao của nó vượt quá 10.000 m.

Núi lửa cao thường nằm ở rìa các mảng kiến tạo nơi một mảng chui xuống dưới mảng kia, như dọc dãy Andes ở Nam Mỹ hay vành đai quanh Thái Bình Dương. Vì vậy Đông Nam Á, nằm trên vành đai này, có rất nhiều núi lửa, đặc biệt ở Indonesia và Philippines, một số đang hoạt động mạnh.

Những núi lửa cao và nổi tiếng

Độ cao làm tròn để dễ nhớ. Trạng thái hoạt động có thể thay đổi; luôn kiểm tra thông tin mới nhất trước chuyến đi.

Núi lửaVị tríĐộ cao xấp xỉĐiều đáng biết
Ojos del SaladoBiên giới Chile – Argentinagần 6.900 mNúi lửa cao nhất thế giới, nằm giữa vùng sa mạc cao cực khô
KilimanjaroTanzaniagần 5.900 mNgọn núi đứng đơn lẻ cao nhất thế giới, ba khối núi lửa, đỉnh có sông băng đang thu nhỏ
ElbrusNga, vùng Kavkazhơn 5.600 mNúi lửa đã ngủ với hai chóp, phủ băng quanh năm
DamavandIranhơn 5.600 mNúi lửa cao nhất châu Á, có lỗ phun khí lưu huỳnh gần đỉnh
Mauna KeaHawaii, Hoa Kỳhơn 4.200 m trên mặt biểnTính từ đáy biển là núi cao nhất Trái Đất
KerinciĐảo Sumatra, Indonesiahơn 3.800 mNúi lửa cao nhất Indonesia, đang hoạt động
Phú SĩNhật Bản3.776 mNúi cao nhất Nhật Bản, mùa leo chính thức ngắn vào giữa hè
RinjaniĐảo Lombok, Indonesiahơn 3.700 mMiệng núi khổng lồ có hồ nước, được nhiều người Việt chọn cho chuyến leo nước ngoài

Khi đọc tài liệu, bạn sẽ thấy nhiều con số khác nhau cho cùng một núi lửa, vì sau mỗi đợt phun hoặc sạt lở, hình dạng miệng núi có thể thay đổi. Đó cũng là lý do nên tin thông tin mới của người địa phương hơn bài viết cũ.

Leo núi lửa khác leo núi thường ở đâu

Sỏi tro trơn và lún. Sườn núi lửa thường phủ sỏi đá bọt và tro. Bước lên một bước thì tụt lại nửa bước, rất tốn sức, nhất là đoạn gần miệng núi. Đoạn này thường được leo vào ban đêm để lên tới đỉnh lúc bình minh, khi sỏi còn đông cứng vì lạnh.

Núi đứng đơn độc nên hứng trọn gió và mây. Không có dãy núi che chắn, đỉnh núi lửa nhận gió từ mọi phía. Mây có thể bao kín đỉnh trong vài phút, nhiệt độ lao dốc. Ngay cả núi lửa vùng nhiệt đới, ban đêm trên đỉnh vẫn có thể dưới không độ.

Khí độc tích tụ ở chỗ trũng. Quanh miệng núi và lỗ phun có thể có khí lưu huỳnh mùi trứng thối, và có những khí không mùi nặng hơn không khí đọng lại trong hố trũng. Đừng xuống các hõm sâu hay nằm nghỉ ở chỗ trũng gần miệng núi.

Mép miệng núi dễ sụt. Vành miệng núi là đất đá rời, có chỗ mép nhô ra chỉ là lớp vỏ mỏng. Giữ khoảng cách với mép, đi trên lối mòn đã được đánh dấu, không bước ra mép để chụp ảnh.

Núi có thể thức dậy. Một ngọn núi lửa ngủ hàng trăm năm vẫn có thể hoạt động trở lại. Với núi đang hoạt động, vùng cấm quanh miệng có thể được mở rộng bất ngờ. Leo núi lửa luôn gắn với việc theo dõi cảnh báo của cơ quan địa phương.

Kỹ thuật đi trên sườn sỏi tro

Đoạn sỏi tro là nơi người leo núi lửa mất sức nhiều nhất. Vài kỹ thuật giúp bạn đi đỡ mệt và an toàn hơn:

  1. Bước ngắn, đặt cả bàn chân xuống thay vì đi bằng mũi chân; nhịp chậm đều, thở theo bước.
  2. Đi theo hình chữ chi ở đoạn dốc nhất thay vì lao thẳng lên, giảm độ dốc mỗi bước và hạn chế tụt sỏi.
  3. Dùng gậy leo núi để chống, nới dây gậy dài hơn một chút khi xuống dốc.
  4. Đeo xà cạp che cổ giày để sỏi và tro không lọt vào trong; dừng đổ sỏi ngay khi thấy cộm, đừng để phồng chân.
  5. Khi xuống, có thể trượt theo bước dài trên sỏi mịn, gót chạm trước, đầu gối hơi chùng, nhưng chỉ ở đoạn không có đá lớn và không có người đi bên dưới.
  6. Không đi sát người phía trước khi đang trên sườn dốc; đá lăn từ chân họ có thể rơi trúng bạn.
  7. Che mũi miệng bằng khăn khi gió thổi tro bụi, đeo kính để bảo vệ mắt.

Buộc dây giày chặt hơn ở cổ chân trước khi xuống dốc sỏi để bàn chân không trượt về phía trước trong giày, tránh dập móng chân. Đến đoạn đất cứng thì nới ra lại cho thoải mái.

Núi lửa ở Đông Nam Á và ở Việt Nam

Indonesia có hơn một trăm núi lửa đang hoạt động, nhiều ngọn là điểm leo nổi tiếng như Rinjani, Kerinci hay các núi lửa trên đảo Java. Philippines cũng có nhiều núi lửa hoạt động. Với người Việt, đây là những điểm leo núi lửa dễ tiếp cận nhất, nhưng cũng là nơi bạn cần theo dõi thông báo kỹ nhất, vì khu vực có thể đóng cửa đột ngột khi núi tăng hoạt động.

Việt Nam không có núi lửa đang hoạt động trên đất liền, nhưng có nhiều dấu tích núi lửa cổ. Vùng Tây Nguyên có các nón núi lửa đã tắt từ lâu, nay phủ cỏ, cây và hoa dã quỳ, cùng những hang động hình thành từ dòng dung nham. Đất đỏ bazan màu mỡ của Tây Nguyên chính là sản phẩm của các đợt phun trào xưa. Leo một nón núi lửa đã tắt ở Gia Lai là cách nhẹ nhàng để làm quen với hình dáng miệng núi trước khi đi xa.

Ngoài khơi miền Trung có những đảo hình thành từ núi lửa, nơi có thể nhìn thấy đá bazan xếp lớp ngay bờ biển. Những địa điểm này không đòi hỏi kỹ thuật, nhưng vẫn cần đi theo lối mòn, không trèo lên vách đá bazan dễ vỡ, và mang rác ra khỏi khu vực.

Chuẩn bị đồ cho một chuyến leo núi lửa

Ngoài đồ đi núi thông thường, núi lửa có vài yêu cầu riêng vì sỏi tro, gió và lạnh ban đêm. Danh sách kiểm tra gợi ý:

  • Giày cổ cao đế bám tốt, đã đi quen; giày mới tinh dễ phồng chân trên đoạn sỏi dài.
  • Xà cạp hoặc ống bọc cổ giày để chặn sỏi và tro.
  • Một đôi gậy leo núi, rất có ích khi xuống dốc sỏi.
  • Đèn đội đầu và pin dự phòng cho chặng xuất phát lúc nửa đêm.
  • Áo giữ nhiệt, áo lông vũ mỏng hoặc áo nỉ, áo khoác chắn gió, găng tay và mũ len; đỉnh núi lửa nhiệt đới vẫn lạnh dưới không độ lúc rạng sáng.
  • Khăn che mũi miệng và kính bảo vệ mắt khỏi tro bụi và nắng.
  • Nước đủ cho cả ngày; nhiều sườn núi lửa không có nguồn nước, hoặc nước có vị lưu huỳnh không uống được.
  • Kem chống nắng và mũ rộng vành cho chặng xuống vào giữa trưa.
  • Túi đựng rác để mang toàn bộ rác của mình xuống núi.

Kiểm tra lại cả danh sách vào tối trước ngày leo, khi bạn còn ở chỗ có đèn và có thời gian. Thiếu một chiếc đèn đội đầu lúc nửa đêm trên sườn sỏi là thiếu thứ không thể mượn được.

An toàn: dấu hiệu trên núi lửa và việc cần làm

Bảng dưới đây áp dụng cho núi lửa đang hoạt động hoặc có lỗ phun khí. Với mọi trường hợp, nghe theo người dẫn đường và thông báo của cơ quan địa phương.

Dấu hiệuViệc cần làm ngay
Ngửi thấy mùi trứng thối rõ, cay mắt, khó thởRời khỏi khu vực theo hướng ngược gió, lên chỗ cao thoáng, không dừng lại ở chỗ trũng
Thấy bạn đồng hành chóng mặt, lơ mơ gần lỗ phunĐưa người đó ra khỏi khu vực ngay, ra chỗ thoáng gió, gọi hỗ trợ; không tự đi xuống hố để giúp
Nghe tiếng ầm hoặc cảm thấy rung chấnDừng tiến về phía miệng núi, quay xuống theo đường an toàn đã định, báo người dẫn đường
Tro bắt đầu rơiChe mũi miệng, đeo kính, rời khu vực; không đi dọc lòng khe nơi bùn tro có thể đổ xuống
Thông báo nâng cấp cảnh báoHuỷ hoặc dừng chuyến leo, tuân theo vùng cấm, không tìm đường vòng
Mây mù bao kín đỉnh, mất dấu lối mònDừng lại, tập hợp nhóm, chờ tầm nhìn hoặc lần theo dấu đã đi để quay về; không đi lang thang trên vành miệng

Tình huống giả định: tới vành miệng núi lúc bình minh, khói trắng trong miệng bỗng dày lên và có mùi hắc. Lựa chọn đúng là chụp vội một tấm rồi xuống, không đi vòng quanh vành để tìm góc đẹp hơn.

Câu hỏi thường gặp

Núi lửa cao nhất thế giới là núi nào?

Ojos del Salado trên biên giới Chile và Argentina, cao gần 6.900 m, được xem là núi lửa cao nhất thế giới. Nếu tính từ chân dưới đáy biển, Mauna Kea ở Hawaii có tổng chiều cao lớn hơn, vượt quá 10.000 m.

Kilimanjaro có phải núi lửa không?

Có. Kilimanjaro là một núi lửa dạng tầng gồm ba khối núi lửa, trong đó khối cao nhất đang ngủ, còn hai khối kia đã tắt. Đây cũng là ngọn núi đứng đơn lẻ cao nhất thế giới, không thuộc dãy núi nào.

Việt Nam có núi lửa không?

Việt Nam không có núi lửa đang hoạt động trên đất liền, nhưng có nhiều núi lửa đã tắt từ lâu, tập trung ở Tây Nguyên và một số đảo ngoài khơi. Đất đỏ bazan của Tây Nguyên hình thành từ các đợt phun trào cổ.

Leo núi lửa đang hoạt động có an toàn không?

Có thể an toàn nếu bạn đi theo tuyến được phép, có người dẫn đường địa phương và theo dõi cảnh báo mới nhất. Tuyệt đối không vào vùng cấm quanh miệng núi, và sẵn sàng huỷ chuyến khi cảnh báo được nâng cấp.

Vì sao leo núi lửa thường xuất phát lúc nửa đêm?

Để tới đỉnh lúc bình minh khi trời quang, sỏi tro còn đông cứng vì lạnh nên dễ đi hơn, và có đủ thời gian xuống trước khi mây chiều kéo lên. Đi đêm cần đèn đội đầu, áo ấm và đi sát nhóm.

Mùi trứng thối trên núi lửa có nguy hiểm không?

Mùi đó thường là khí lưu huỳnh, ở nồng độ thấp gây cay mắt và khó chịu, ở nồng độ cao có thể nguy hiểm. Khi mùi nặng hoặc có người chóng mặt, rời khu vực theo hướng ngược gió và lên chỗ cao thoáng.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138