TotCung.comTột Cùng
An toàn và sự cố trên núi

Mất liên lạc khi leo núi: kế hoạch để lại ở nhà, giờ báo an toàn và lúc phải báo động

Trên núi mất sóng là chuyện thường. Cách lập kế hoạch để lại cho người ở nhà, đặt giờ báo an toàn và giờ báo động, giữ pin điện thoại và việc người ở nhà nên làm.

Over the shoulder of a Vietnamese woman at a wooden kitchen table at night, holding a phone face down beside a closed folder, rain on the window, warm lamp light

Mất liên lạc trên núi thường chỉ là mất sóng, nên điều quan trọng không phải là cố giữ liên lạc liên tục mà là để lại cho người ở nhà một kế hoạch rõ ràng: đi đâu, với ai, tuyến nào, giờ dự kiến báo an toàn và giờ muộn nhất mà nếu chưa có tin thì họ phải báo động. Có kế hoạch đó, người ở nhà biết lúc nào chỉ cần chờ và lúc nào phải hành động.

Phần lớn cung leo núi ở Việt Nam có những đoạn dài không sóng điện thoại, nhất là trong thung và sườn khuất. Người leo quen dần với chuyện này, còn người ở nhà thì không. Bài này giúp cả hai phía: cách viết kế hoạch để lại, cách đặt hai mốc giờ, cách giữ pin và tận dụng những vạch sóng ngắn ngủi, và người ở nhà nên làm gì từng bước khi quá giờ báo động.

Vì sao trên núi hay mất sóng và vì sao đó không phải là sự cố

Sóng điện thoại đi theo đường gần như thẳng từ trạm phát. Ở vùng núi, trạm thường đặt gần khu dân cư dưới thung hoặc trên đồi thấp. Khi bạn vào thung hẹp, đi sườn khuất phía sau một khối núi, hay vào rừng rậm ẩm, sóng bị chắn và yếu dần. Lên sống núi hoặc đỉnh, đôi khi sóng lại có, vì bạn nhìn thấy được trạm ở xa.

Do đó, một người leo núi mất liên lạc vài giờ thường hoàn toàn bình thường. Lỗi hay gặp là người ở nhà không biết điều này, gọi mãi không được thì hoảng, hoặc ngược lại là người leo hứa “tới đâu nhắn tới đó” rồi không giữ được lời, khiến người nhà lo suông nhiều lần và tới lúc có chuyện thật thì không ai để ý.

Cách làm đúng là đổi kỳ vọng: không hứa liên lạc liên tục, chỉ hứa những mốc báo tin cụ thể ở những chỗ biết chắc có sóng, ví dụ khi tới lán qua đêm, khi lên đỉnh, khi về tới bản. Người dẫn đường quen cung thường biết chỗ nào có sóng; hãy hỏi họ trước khi đặt mốc.

Kế hoạch chuyến đi để lại cho người ở nhà

Viết ngắn, gửi bằng tin nhắn cho ít nhất một người đáng tin không đi cùng chuyến, và nhờ họ xác nhận đã đọc. Một kế hoạch đủ dùng gồm:

  • Tên núi, tỉnh, điểm xuất phát và tuyến dự định, kể cả tuyến dự phòng nếu phải đổi.
  • Danh sách người trong nhóm và cách liên lạc với một hai người khác ngoài bạn, kể cả người dẫn đường nếu có.
  • Lịch từng ngày: giờ xuất phát, nơi ngủ đêm, giờ dự kiến về tới chân núi.
  • Các mốc báo tin ở chỗ có sóng, và mốc nào là mốc báo an toàn chính.
  • Giờ báo động: thời điểm muộn nhất mà nếu chưa nhận tin, người ở nhà bắt đầu các bước báo động.
  • Mô tả nhận dạng: màu áo khoác, màu balo, có mang lều hay không.
  • Phương tiện: xe gửi ở đâu, biển số nếu đi xe riêng.
  • Cơ quan nên liên hệ ở địa phương khi cần: chính quyền xã nơi xuất phát, trạm kiểm lâm hoặc ban quản lý khu bảo tồn nếu cung đi qua đó.

Nếu kế hoạch thay đổi giữa đường, ví dụ nhóm ở thêm một đêm vì mưa, hãy nhắn cập nhật ngay khi có sóng và ghi rõ giờ báo động mới. Kế hoạch cũ không được cập nhật nguy hiểm hơn không có kế hoạch, vì nó có thể khiến người nhà báo động nhầm hoặc chờ quá lâu.

Đặt giờ báo an toàn và giờ báo động

Hai mốc giờ này là phần quan trọng nhất trong kế hoạch. Giờ báo an toàn là lúc bạn dự kiến nhắn tin; giờ báo động là lúc người ở nhà bắt đầu hành động nếu vẫn chưa có tin. Khoảng giữa hai mốc phải đủ rộng để chứa những chậm trễ bình thường.

Loại chuyếnGiờ báo an toàn ví dụGiờ báo động ví dụGhi chú
Đi trong ngày, về chân núi chiều17 giờ, khi về tới chân núi21 giờ cùng ngàyChừa thời gian xuống chậm, đi xe ra chỗ có sóng
Hai ngày một đêm, lán có sóng19 giờ ngày đầu khi tới lán9 giờ sáng hôm sauLán có thể mất sóng do thời tiết
Hai ngày một đêm, lán không sóng17 giờ ngày thứ hai khi về bản22 giờ ngày thứ haiNgày đầu không hứa nhắn tin
Nhiều ngày, vùng sâuTối ngày cuối khi về khu dân cưSáng hôm sau ngày cuốiThêm một ngày dự phòng vì thời tiết

Các con số trên chỉ là ví dụ để bạn hình dung khoảng cách giữa hai mốc. Hãy hỏi người dẫn đường xem cung của bạn thường trễ bao lâu khi trời xấu, rồi đặt giờ báo động theo đó. Giờ báo động không được muộn tới mức nếu có chuyện thật, cứu hộ phải bắt đầu tìm trong đêm khi lẽ ra đã có thể bắt đầu từ chiều.

Giữ pin và tận dụng vạch sóng ngắn ngủi

Bật chế độ máy bay khi đi qua vùng không sóng. Điện thoại liên tục dò sóng ở nơi sóng yếu là thứ ngốn pin nhiều nhất. Chế độ máy bay vẫn giữ được định vị và ứng dụng bản đồ ngoại tuyến.

Tin nhắn thường đi được khi cuộc gọi không đi. Ở rìa vùng sóng, một vạch sóng chập chờn có thể không đủ cho cuộc gọi hay dữ liệu, nhưng đủ để gửi một tin nhắn ngắn. Soạn sẵn tin có toạ độ và tình trạng, bấm gửi rồi để máy tự gửi khi bắt được sóng.

Lên chỗ cao thoáng để thử sóng. Khi cần liên lạc gấp, đi lên chỗ cao gần nhất nhìn về phía khu dân cư thường có cơ hội bắt sóng hơn ở trong thung.

Giữ ấm điện thoại và pin dự phòng. Trời lạnh làm pin tụt nhanh. Để điện thoại trong túi áo sát người, cất pin dự phòng trong túi kín chống nước.

Chia vai trò liên lạc trong nhóm. Không phải ai cũng cần bật máy. Một hai người giữ máy bật ở những mốc báo tin, người khác để máy ở chế độ tiết kiệm làm dự phòng.

Thiết bị liên lạc vệ tinh là lựa chọn cho cung vùng sâu. Một số người leo cung dài mang thiết bị nhắn tin qua vệ tinh. Nếu dùng, hãy thử ở nhà trước và nói rõ cho người ở nhà biết họ sẽ nhận tin theo cách nào.

Người ở nhà nên làm gì khi quá giờ báo động

Phần này dành cho người nhận kế hoạch. Đọc trước khi người thân lên đường, không phải đọc lúc đang lo.

  1. Trước giờ báo động, không cần làm gì ngoài việc thỉnh thoảng thử nhắn tin. Gọi liên tục làm hao pin máy của người leo nếu máy họ đang bắt sóng chập chờn.
  2. Tới giờ báo động mà chưa có tin, lần lượt liên lạc với những người khác trong nhóm và người dẫn đường theo danh sách trong kế hoạch.
  3. Nếu không ai trả lời trong khoảng một giờ sau đó, liên hệ chính quyền xã nơi nhóm xuất phát, trạm kiểm lâm hoặc ban quản lý khu bảo tồn, nói rõ bạn có kế hoạch chuyến đi trong tay.
  4. Khi báo, đọc đúng những gì trong kế hoạch: số người, tuyến, nơi ngủ dự kiến, giờ liên lạc cuối cùng, màu áo, balo, xe gửi ở đâu.
  5. Ghi lại tên và cách liên lạc với người tiếp nhận, giữ máy luôn bật để họ gọi lại.
  6. Đừng tự lái xe lên núi đi tìm trong đêm nếu không quen địa hình; việc điều phối tìm kiếm thuộc về lực lượng địa phương.

Phần lớn trường hợp quá giờ báo động kết thúc bằng một tin nhắn muộn vì nhóm đi chậm hoặc trời mưa. Nhưng chính vì người nhà đã có sẵn các bước này, nếu lần đó là chuyện thật, cứu hộ bắt đầu sớm hơn nhiều giờ.

Tình huống giả định và sai lầm hay gặp

Một nhóm ba người đi cung hai ngày một đêm, kế hoạch gửi về nhà ghi lán ngày đầu có thể không có sóng, giờ báo an toàn là 17 giờ ngày thứ hai khi về bản, giờ báo động là 22 giờ. Ngày thứ hai trời mưa to, suối dâng, nhóm phải chờ nước rút ở lán tới trưa. Lúc lên sống núi có một vạch sóng, trưởng nhóm gửi được một tin ngắn: cả nhóm an toàn, trễ do suối dâng, dự kiến về bản 21 giờ, giờ báo động mới là 9 giờ sáng hôm sau. Người ở nhà nhận tin, không phải lo suông cả buổi tối.

Các lỗi hay gặp: hứa nhắn tin liên tục rồi không giữ được; không có giờ báo động nên người nhà không biết tới lúc nào thì gọi ai; gửi kế hoạch cho người cũng đi chung chuyến; hết pin vì để máy dò sóng suốt ngày; quên báo tin an toàn khi đã về tới nơi, khiến người nhà báo động nhầm lúc nửa đêm.

Trước khi đi, hãy hỏi người dẫn đường: những chỗ nào trên cung có sóng, nhóm thường trễ bao lâu khi mưa, nếu có chuyện thì họ liên lạc xuống bản bằng cách nào. Ghi các câu trả lời vào kế hoạch để lại cho người ở nhà.

Những gì nên lưu sẵn trong máy trước khi vào vùng mất sóng

Ở chân núi, khi điện thoại còn sóng mạnh, dành mười phút chuẩn bị những thứ dưới đây. Lúc cần tới chúng thì thường đã không còn mạng để tải:

  • Bản đồ ngoại tuyến của cả khu vực, rộng hơn tuyến dự định, phòng khi phải đổi đường xuống.
  • Toạ độ điểm xuất phát, lán, đỉnh và bản gần nhất, lưu thành điểm đánh dấu hoặc ghi trong ghi chú.
  • Số liên lạc của người dẫn đường, chủ nhà nghỉ dưới bản, chính quyền xã lưu trong danh bạ và chép thêm ra giấy để trong túi chống nước.
  • Một tin nhắn soạn sẵn gồm tên nhóm, số người, tuyến, chỉ còn chờ điền toạ độ và tình trạng.
  • Ứng dụng la bàn và toạ độ đã mở thử một lần để biết cách đọc vĩ độ, kinh độ.
  • Ảnh chụp kế hoạch chuyến đi và ảnh giấy tờ tuỳ thân, phòng khi cần cung cấp cho người hỗ trợ.

Cuối cùng, gửi tin nhắn xác nhận cho người ở nhà ngay trước khi bắt đầu leo: nhóm đã xuất phát lúc mấy giờ, đủ bao nhiêu người. Mốc này giúp người ở nhà và cứu hộ, nếu cần, tính được nhóm đã đi được bao xa.

Câu hỏi thường gặp

Người nhà đi leo núi gọi không được có đáng lo không?

Thường là không, vì trên núi mất sóng là chuyện bình thường, nhất là trong thung và rừng rậm. Hãy dựa vào kế hoạch họ để lại: chưa tới giờ báo động thì chỉ cần chờ và thử nhắn tin, đừng gọi liên tục.

Giờ báo động nên đặt muộn hơn giờ dự kiến bao lâu?

Tuỳ cung, thường từ vài giờ với chuyến trong ngày tới nửa ngày với chuyến nhiều ngày. Khoảng cách phải đủ chứa chậm trễ do mưa, đi chậm, nhưng không muộn tới mức cứu hộ phải bắt đầu tìm trong đêm.

Mất sóng thì có nhắn tin được không?

Khi hoàn toàn không có sóng thì không. Nhưng ở rìa vùng sóng, một vạch chập chờn thường đủ để gửi tin nhắn ngắn dù không gọi được. Soạn sẵn tin có toạ độ và bấm gửi để máy tự gửi khi bắt được sóng.

Có nên gửi kế hoạch cho người đi cùng chuyến không?

Không thay được người ở nhà. Kế hoạch phải nằm trong tay ít nhất một người không đi chuyến đó, vì nếu cả nhóm gặp chuyện thì người cùng đi cũng không báo được cho ai.

Làm sao để điện thoại giữ pin suốt chuyến leo nhiều ngày?

Bật chế độ máy bay khi ở vùng không sóng, giảm độ sáng, tắt ứng dụng chạy nền, giữ máy ấm trong túi áo, mang pin dự phòng trong túi chống nước và chia vai trò liên lạc trong nhóm.

Đã quá giờ báo động thì người nhà nên báo cho ai?

Trước hết liên lạc những người khác trong nhóm và người dẫn đường. Nếu vẫn không có tin, báo chính quyền xã nơi xuất phát, trạm kiểm lâm hoặc ban quản lý khu bảo tồn, và đọc đúng các thông tin trong kế hoạch.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138