TotCung.comTột Cùng
Chuẩn bị thể lực

Tập mang balo nặng dần: tăng tải an toàn trước chuyến trekking nhiều ngày

Mang balo nặng là kỹ năng phải tập riêng: tăng tải theo phần trăm cân nặng, chỉnh đai hông, đi dốc với tải và nhận ra lúc vai, lưng, gối báo quá sức.

Two Vietnamese friends adjusting hip belts on heavy backpacks beside a dirt path on a grassy hill, medium shot from the side, overcast soft light, muted green tones

Muốn mang balo nặng trên núi nhiều ngày mà không đau vai, lưng hay gối, bạn cần tập riêng việc mang tải: bắt đầu với balo nhẹ chừng một phần mười cân nặng cơ thể, mỗi tuần tăng một chút, và chỉ tăng khi đi dốc vài giờ với mức cũ đã thấy thoải mái. Phần lớn trọng lượng phải nằm trên hông chứ không treo trên vai.

Nhiều người tập tim phổi rất tốt nhưng ngày đầu trên núi vẫn kiệt sức vì chưa từng đi lâu với balo. Tải trọng thay đổi dáng đi, làm cơ lưng, cơ vai và gân gót làm việc khác hẳn lúc đi tay không. Bài này hướng dẫn cách tăng tải theo tuần, cách chỉnh balo cho đúng người, và cách nhận ra lúc cơ thể đang báo quá sức.

Vì sao mang tải là một kỹ năng riêng

Khi đeo balo nặng, trọng tâm của bạn dịch ra sau và lên cao. Để không ngả ngửa, thân người tự đổ về trước, cơ lưng dưới và cơ bụng phải gồng giữ suốt nhiều giờ. Bước chân ngắn lại, mỗi lần chân chạm đất chịu thêm cả trọng lượng balo, và lực dồn xuống gối khi xuống dốc tăng lên rõ rệt.

Những thay đổi này không được tập khi bạn chạy bộ hay leo cầu thang tay không. Vì thế có người chạy được quãng dài nhưng đeo balo mười cân lên dốc hai giờ đã đau vai, tê tay, mỏi thắt lưng. Cơ thể cần nhiều buổi để quen, và gân, dây chằng cần thời gian lâu hơn cơ.

Tập mang tải còn có một lợi ích ít ai nói tới: bạn hiểu chính chiếc balo của mình. Dây nào cần siết, đai hông nằm đâu, đồ nặng xếp chỗ nào, những điều này chỉ rõ ra sau vài lần đi thật. Lên núi rồi mới phát hiện đai hông cọ rát hông là quá muộn.

Mức tải gợi ý theo cân nặng và loại chuyến

Các mức dưới đây là khoảng tham khảo phổ biến cho người khoẻ mạnh. Người mới, người nhỏ con, người lớn tuổi nên nhắm về đầu thấp của khoảng.

Loại chuyếnTải gợi ýVí dụ người nặng 60 kg
Đi trong ngày, có người hỗ trợ mang đồkhoảng 10% cân nặng hoặc ít hơnkhoảng 5–6 kg
Hai ba ngày, ngủ lán có sẵnkhoảng 10–15%khoảng 6–9 kg
Nhiều ngày, tự mang lều và đồ ănkhoảng 20%, cố gắng không vượt quákhoảng 12 kg
Tập luyện ở cầu thang, đồi gần nhàtăng dần tới mức của chuyến thậttừ 3 kg lên dần

Ví dụ tính: bạn nặng 55 kg và đi chuyến ba ngày ngủ lán. Mười lăm phần trăm là khoảng tám cân. Nếu balo dự kiến đã mười một cân, hãy rút bớt đồ trước khi nghĩ đến chuyện tập cho khoẻ hơn. Bớt một cân trong balo dễ hơn nhiều so với tăng sức mang thêm một cân.

Nước thường là thứ nặng nhất. Mỗi lít nước nặng khoảng một cân, nên biết trước trên đường có chỗ lấy nước an toàn hay không sẽ quyết định bạn mang một hay ba lít. Đồ ăn cũng vậy: chọn thứ nhiều năng lượng trên mỗi lạng thay vì đồ hộp nặng.

Lộ trình tăng tải sáu tuần

Áp dụng sau khi bạn đã có nền đi bộ và cầu thang ít nhất ba bốn tuần. Mỗi tuần một buổi dài ngoài trời và một hai buổi cầu thang có balo.

TuầnTải baloBuổi dàiĐiều cần để ý
1khoảng 5% cân nặngđồi 2 giờTập chỉnh đai hông và dây vai
2khoảng 8%đồi 2 giờ 30Vai có tê, tay có sưng không
3khoảng 10%đồi hoặc núi thấp 3 giờGối lúc xuống dốc
4giữ 10%đi 2 giờ (tuần lùi)Hồi phục, sửa cách xếp đồ
5tới mức chuyến thậtnúi thấp 4 giờĐi đúng giày, đúng balo sẽ dùng
6mức chuyến thậthai ngày liên tiếpCảm giác vai và lưng sáng ngày thứ hai

Nếu gối hoặc lưng phản ứng xấu ở một tuần nào đó, ở lại mức tải đó thêm một tuần thay vì tăng tiếp.

Tuần năm và sáu là lúc kiểm tra thật: mang đúng chiếc balo sẽ dùng, xếp đúng đồ sẽ mang, đi đúng đôi giày. Cân balo trước khi đi bằng cách đứng lên cân khi đeo và khi không đeo, lấy hiệu số. Nhiều người ngạc nhiên vì balo nặng hơn mình tưởng vài cân, và đó chính là lúc nên xem lại danh sách đồ.

Chỉnh balo đúng người trước mỗi buổi tập

Balo chỉnh sai làm mọi buổi tập kém tác dụng. Làm theo thứ tự sau mỗi khi đeo lên, kể cả lúc trên núi sau giờ nghỉ.

  1. Nới lỏng hết các dây, đeo balo lên.
  2. Đặt đai hông ôm quanh phần xương hông, khoảng giữa đai nằm ngang xương chậu, rồi siết chặt. Đây là dây quan trọng nhất.
  3. Kéo dây vai vừa đủ ôm vai, không treo trọng lượng lên vai.
  4. Kéo hai dây chỉnh tải ở đỉnh vai cho balo sát lưng, không ngả ra sau.
  5. Cài dây ngực ngang xương ức, vừa đủ giữ hai dây vai không trượt ra ngoài.
  6. Đi thử vài chục bước. Nếu vai vẫn gánh phần lớn, siết lại đai hông.

Xếp đồ nặng nhất (nước, đồ ăn, bếp) ở giữa balo, sát lưng, ngang khoảng bả vai. Đồ nhẹ cồng kềnh như túi ngủ xuống đáy, đồ cần lấy nhanh như áo mưa và đèn lên trên. Đồ nặng để xa lưng hoặc treo lủng lẳng bên ngoài sẽ kéo bạn ngả ra sau suốt cả ngày.

Tình huống giả định: ngày thứ hai, vai đã đau rát

Bạn đi cung ba ngày, sáng ngày thứ hai vừa đeo balo đã thấy hai vai rát, đầu ngón tay tê. Trước hết dừng lại ở chỗ an toàn, bỏ balo xuống, xoay vai và vẩy tay vài phút. Kiểm tra đai hông: rất thường gặp là đai bị tuột lên eo vì bạn siết khi đang mặc áo dày, rồi cởi áo ra mà không chỉnh lại.

Đeo lại theo đúng thứ tự, siết đai hông kỹ hơn, nới dây vai một chút. Chuyển bớt đồ nặng cho người cùng nhóm còn dư sức nếu cả nhóm đồng ý, hoặc sắp xếp lại để chai nước nằm sát lưng. Trong ngày, cứ khoảng nửa giờ hãy nới dây vai vài giây rồi siết lại để máu lưu thông.

Tê tay kéo dài, tay lạnh hoặc yếu đi dù đã chỉnh lại là dấu hiệu dây vai đang chèn ép quá mức. Đừng cố gắng chịu đựng tới tối. Báo người dẫn đường để cả nhóm điều chỉnh tải, và nếu tình trạng không bớt, cân nhắc rút ngắn chuyến.

Sai lầm hay gặp khi tập với tải

  • Tập với balo trường học hoặc túi đeo một vai. Không có đai hông nên mọi trọng lượng dồn lên vai, buổi tập dạy cơ thể một kiểu mang sai.
  • Tăng tải và tăng quãng đường cùng tuần. Mỗi tuần chỉ đổi một biến.
  • Bỏ qua chiều xuống dốc. Gối chịu tải nặng nhất lúc xuống với balo; buổi tập phải có xuống dốc.
  • Đóng gói dư "phòng khi". Ba bộ quần áo, nồi to, nhiều chai nước đầy khi đường có suối. Hãy hỏi người dẫn đường điểm lấy nước trước khi quyết định mang bao nhiêu.
  • Đi giày mới lần đầu trong buổi mang tải nặng. Vừa phồng chân vừa đau vai là cách nhanh nhất để ghét leo núi.
  • Chỉnh balo một lần buổi sáng rồi để nguyên cả ngày. Cởi áo, mặc áo, uống bớt nước đều làm balo đổi dáng, cần chỉnh lại.

Nếu trước chuyến đi bạn chỉ sửa được một điều, hãy sửa cách siết đai hông. Điều đó thay đổi cảm giác mang tải nhiều hơn bất kỳ bài tập nào.

An toàn: dấu hiệu tải đang vượt sức

Có những dấu hiệu cho thấy bạn đang mang quá sức mình và cần giảm tải ngay, không phải cố thêm. Thở dốc không nói được ngay cả trên đoạn bằng, bước chân lệch lạc, vấp liên tục, mất thăng bằng khi bước qua đá, là lúc nguy cơ ngã tăng vọt. Trên đường dốc hẹp, một cú ngã với balo nặng nguy hiểm hơn nhiều so với tay không vì balo kéo bạn theo.

Đau lưng dưới lan xuống chân, tê bì chân, hoặc đau nhói một điểm ở gối, gót không giảm khi nghỉ là lý do để dừng tập vài ngày và đi khám nếu kéo dài. Người từng thoát vị đĩa đệm, đau cột sống hay có bệnh khớp cần hỏi bác sĩ về mức tải phù hợp trước khi tập.

Trên núi thật, đừng ngại xin chia bớt đồ cho cả nhóm hoặc nhờ người hỗ trợ mang đồ ở những cung có dịch vụ đó. Một người kiệt sức kéo cả nhóm chậm lại, nhất là khi trời sắp tối hoặc thời tiết xấu đi. Quyết định giảm tải sớm là quyết định an toàn.

Câu hỏi nên hỏi người dẫn đường về chuyện mang đồ

Trước chuyến đi, những câu hỏi dưới đây giúp bạn biết cần tập tải tới mức nào, thay vì đoán.

  • Mỗi người tự mang những gì, nhóm mang chung những gì như lều, bếp, nồi, đồ ăn?
  • Trên đường có điểm lấy nước không, cách nhau khoảng mấy giờ đi, nước có cần lọc hay đun không?
  • Ngày nào dốc nhất, ngày đó có thể gửi bớt đồ lại lán hoặc nhờ người hỗ trợ mang không?
  • Nếu một người kiệt sức giữa đường, nhóm thường xử lý thế nào: chia đồ, quay lại, hay chờ?
  • Ban đêm ở nơi ngủ lạnh tới đâu, cần túi ngủ và áo ấm cỡ nào? Đồ ấm là phần nặng và cồng kềnh khó bớt.
  • Có quy định nào về rác hay khu vực cấm đốt lửa không, để mang đúng túi đựng rác và bếp phù hợp?

Ghi câu trả lời ra giấy rồi lập danh sách đồ dựa trên đó. Rất nhiều cân thừa trong balo đến từ việc không hỏi: mang ba lít nước trong khi đường đi dọc suối, hoặc mang bếp riêng trong khi nhóm đã có bếp chung.

Câu hỏi về chuyện xử lý khi có người kiệt sức còn cho bạn biết người dẫn đường có kinh nghiệm và có kế hoạch an toàn hay không. Một người dẫn đường tốt trả lời câu này ngay, cụ thể, không vòng vo.

Câu hỏi thường gặp

Balo leo núi nên nặng tối đa bao nhiêu?

Với chuyến nhiều ngày tự mang đồ, nhiều người lấy mốc khoảng hai mươi phần trăm cân nặng làm giới hạn trên. Chuyến ngắn hoặc có người hỗ trợ thì nên nhẹ hơn nhiều. Quan trọng hơn con số là bạn đã tập quen với mức đó hay chưa.

Có thể tập mang balo bằng cách đi bộ trên đường phẳng không?

Được cho những tuần đầu để quen cách chỉnh balo, nhưng cần chuyển sang cầu thang hoặc đồi càng sớm càng tốt, vì tải trên dốc lên và dốc xuống mới là thứ gây mỏi trên núi.

Đeo balo bị đau vai dù đã siết đai hông thì làm sao?

Kiểm tra lại vị trí đai hông có đúng ngang xương chậu không, chiều dài lưng balo có hợp người không, và đồ nặng có nằm sát lưng không. Nếu balo quá dài hoặc quá ngắn so với lưng, chỉnh khung lưng hoặc đổi balo.

Nên tập với nước trong chai hay với đồ thật?

Chai nước tiện vì tăng giảm dễ và có thể đổ bớt ở tầng trên khi tập cầu thang. Nhưng ít nhất hai ba buổi cuối hãy mang đúng đồ của chuyến thật để biết cách xếp và cảm giác thật.

Phụ nữ có nên mang ít hơn nam giới không?

Mức tải nên tính theo cân nặng, sức đã tập và cấu tạo cơ thể từng người chứ không theo giới tính. Ai nhỏ người hơn thì tổng số cân mang theo tự nhiên thấp hơn, và nên chọn balo có khung hợp với chiều dài lưng mình.

Trẻ em đi leo núi có cần mang balo không?

Trẻ có thể mang một balo nhỏ với nước, áo khoác và đồ ăn vặt của chính mình, nhẹ hơn nhiều so với người lớn. Người lớn mang phần còn lại, và luôn theo dõi để giảm tải khi trẻ mệt.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138