TotCung.comTột Cùng
Leo núi có trách nhiệm

Giấy phép vào vườn quốc gia, khu bảo tồn khi leo núi: thủ tục, giấy tờ và nội quy

Leo núi trong vườn quốc gia, khu bảo tồn cần chuẩn bị gì: hỏi ban quản lý, đăng ký đoàn, giấy tờ tuỳ thân, vé, người dẫn đường, nội quy và khai báo khi xuống.

A Vietnamese trekking group waiting beside a wooden ranger hut at a forest park entrance, one person holding a closed folder, all seen from behind, early morning fog

Khi leo núi trong vườn quốc gia hay khu bảo tồn, bạn thường cần liên hệ ban quản lý trước để biết tuyến nào được mở, đăng ký thông tin đoàn, mang giấy tờ tuỳ thân, mua vé tham quan nếu nơi đó thu, đi cùng người dẫn đường khi được yêu cầu, và khai báo khi kết thúc chuyến. Mỗi nơi có quy định riêng, nên bước quan trọng nhất là hỏi trực tiếp nơi bạn sắp đến.

Nhiều người leo núi nghĩ giấy phép chỉ là thủ tục phiền phức. Thực tế, việc đăng ký giúp ban quản lý biết có bao nhiêu người trên núi, ở tuyến nào, dự kiến về khi nào, để kịp tìm kiếm khi có sự cố hoặc báo khi thời tiết xấu. Bài này hướng dẫn những việc cần làm theo thứ tự, không đi vào giá vé hay tuyến cụ thể vì những thông tin đó thay đổi theo từng nơi và từng mùa.

Vì sao vào vườn quốc gia, khu bảo tồn cần đăng ký

Vườn quốc gia và khu bảo tồn thuộc nhóm rừng đặc dụng, được quản lý bởi một ban quản lý riêng với lực lượng kiểm lâm. Mục tiêu chính của những khu này là bảo tồn thiên nhiên; du lịch và leo núi được phép trong phạm vi không ảnh hưởng tới mục tiêu đó. Vì vậy, số người, tuyến đi, thời gian lưu lại và hoạt động như cắm trại, đốt lửa đều có thể bị giới hạn.

Đăng ký trước giúp ban quản lý điều phối lượng khách, tránh dồn quá đông vào một tuyến trong mùa cao điểm, và biết thông tin để hỗ trợ khi cần. Khi có mưa lớn, lũ quét hay cháy rừng, họ có thể đóng tuyến và báo cho những đoàn đã đăng ký.

Về an toàn, đăng ký là lớp bảo vệ đầu tiên của chính bạn. Một đoàn đã khai tên, số người, tuyến đi và giờ dự kiến về là một đoàn sẽ được tìm kiếm khi quá giờ chưa xuống. Một đoàn lặng lẽ đi vào bằng lối phụ thì chỉ được biết là đang mất tích khi người nhà ở thành phố bắt đầu lo lắng.

Các bước chuẩn bị thủ tục trước chuyến đi

Thứ tự dưới đây áp dụng được cho phần lớn vườn quốc gia, khu bảo tồn trong nước. Chi tiết cụ thể luôn theo hướng dẫn của nơi bạn đến.

  1. Xác định đỉnh núi hoặc tuyến bạn muốn đi nằm trong khu rừng đặc dụng nào, do ban quản lý nào phụ trách.
  2. Liên hệ ban quản lý qua kênh chính thức từ trước vài ngày đến vài tuần để hỏi tuyến đang mở, quy định về đoàn, người dẫn đường, cắm trại.
  3. Chuẩn bị danh sách đoàn: họ tên, giấy tờ tuỳ thân, người liên lạc khẩn cấp ở nhà của từng thành viên.
  4. Nếu nơi đó yêu cầu người dẫn đường địa phương, sắp xếp người dẫn đường từ trước, xác nhận họ quen với thủ tục ở trạm kiểm soát.
  5. Nếu tuyến đi qua khu vực biên giới, hỏi thêm về thủ tục khai báo với đồn biên phòng hoặc chính quyền xã.
  6. Ghi lại lịch trình dự kiến, giờ xuất phát, giờ dự kiến xuống, gửi cho một người ở nhà không đi cùng.
  7. Kiểm tra lại thông tin vài ngày trước khi đi, vì tuyến có thể tạm đóng do thời tiết hoặc sửa chữa.

Đừng dựa hoàn toàn vào thông tin từ những bài viết cũ hay nhóm trên mạng. Quy định thay đổi theo thời gian; câu trả lời trực tiếp từ ban quản lý là thông tin đáng tin nhất.

Giấy tờ và thông tin nên mang theo

Danh sách này mang tính tham khảo chung. Có nơi yêu cầu ít hơn, có nơi yêu cầu thêm.

Giấy tờ, thông tinDùng để làm gìLưu ý
Giấy tờ tuỳ thân bản gốcKhai báo ở trạm kiểm soát, đồn biên phòng, nơi lưu trúĐể trong túi chống nước, mang theo người chứ không gửi trong balo người mang đồ
Danh sách đoàn in sẵnNộp hoặc đối chiếu khi đăng kýGhi rõ người liên lạc khẩn cấp của từng người
Xác nhận đăng ký hoặc véXuất trình ở cổng tuyếnLưu cả bản chụp trong điện thoại phòng mất sóng
Thông tin người dẫn đườngBan quản lý có thể yêu cầuTên và cách liên lạc với đầu mối của họ
Lịch trình dự kiếnĐể kiểm lâm biết khi nào nên tìmBáo lại nếu đổi kế hoạch hoặc xuống sớm
Giấy tờ của trẻ em đi cùngXác nhận danh tính, người giám hộHỏi trước quy định độ tuổi được vào tuyến

Mang bản chụp giấy tờ trong điện thoại là tiện, nhưng ở vùng núi pin dễ hết và máy dễ ướt. Bản gốc gói kỹ trong túi chống nước vẫn là cách chắc chắn nhất.

Nội quy thường gặp trong vườn quốc gia và khu bảo tồn

Nội quy cụ thể khác nhau giữa các nơi, nhưng có những điều gần như nơi nào cũng có. Đọc nội quy ở trạm kiểm soát và hỏi lại người dẫn đường những điểm chưa rõ.

  • Chỉ đi trên tuyến được mở cho khách, không tự ý rẽ vào lối phụ hay khu vực đang khoanh nuôi.
  • Không chặt cây, bẻ cành, hái hoa, đào cây, lấy mẫu vật thực vật, động vật.
  • Không săn bắt, bẫy, gây tiếng ồn làm kinh động động vật hoang dã.
  • Chỉ cắm trại ở nơi quy định; chỉ đốt lửa ở chỗ cho phép, nhiều nơi cấm hẳn trong mùa khô.
  • Mang rác ra khỏi rừng hoặc bỏ đúng nơi quy định.
  • Không mang vật nuôi, không thả động vật, không mang cây giống lạ vào rừng.
  • Không bay thiết bị bay không người lái khi chưa được phép.
  • Xuất trình giấy tờ khi kiểm lâm yêu cầu, khai báo khi xuống núi.

Vi phạm nội quy có thể bị nhắc nhở, buộc rời khỏi khu vực hoặc xử phạt hành chính tuỳ mức độ. Quan trọng hơn, những vi phạm lặp lại là lý do khiến một tuyến đẹp bị đóng với tất cả mọi người.

Ở trạm kiểm soát và khi xuống núi

Tại trạm kiểm soát, kiểm lâm có thể kiểm tra số người, giấy tờ, xác nhận đăng ký, nhắc nội quy, và trong một số mùa còn kiểm tra hành lý để ngăn mang dụng cụ săn bắt, cưa, dao lớn, hoặc mang mẫu vật ra ngoài. Hợp tác vui vẻ giúp thủ tục nhanh hơn. Đây cũng là lúc tốt để hỏi về tình hình tuyến: đoạn nào trơn, suối có dâng không, lán còn chỗ không.

Nhiều người quên mất bước cuối cùng: khai báo khi xuống. Nếu nơi bạn đi có sổ đăng ký hoặc trạm ở chân tuyến, ghi lại giờ xuống, xác nhận cả đoàn đã về đủ. Nếu đoàn đổi kế hoạch như quay đầu sớm, xuống bằng tuyến khác, ở lại thêm một đêm, hãy báo cho người dẫn đường hoặc ban quản lý để họ không tổ chức tìm kiếm không cần thiết.

Cùng lúc, nhắn cho người ở nhà mà bạn đã gửi lịch trình rằng đoàn đã xuống an toàn. Thói quen nhỏ này khép lại vòng thông tin an toàn mà bạn đã mở ra từ khi đăng ký.

Tình huống giả định: làm gì khi thủ tục không như dự tính

Trên thực tế, không phải chuyến nào cũng suôn sẻ ở khâu thủ tục. Một số tình huống hay gặp và cách xử lý hợp lý.

Tình huốngCách xử lýKhông nên
Tới nơi mới biết tuyến tạm đóng do mưa lũChấp nhận đổi lịch hoặc chọn tuyến khác được mởTìm lối phụ để lên bằng được
Một thành viên quên giấy tờ tuỳ thânHỏi kiểm lâm phương án, có thể người đó ở lạiCố lẻn qua, nhờ người khác khai thay
Ban quản lý yêu cầu người dẫn đường mà đoàn chưa cóThuê người dẫn đường địa phương theo hướng dẫnTự đi rồi nói là có người dẫn đang chờ trên tuyến
Đoàn muốn ở lại thêm một đêm trên núiBáo người dẫn đường, ban quản lý và người ở nhàỞ lại mà không báo ai
Có người bị thương phải xuống sớmBáo trạm kiểm soát, sắp xếp người đi cùng, gọi hỗ trợ nếu nặngĐể người bị thương tự xuống một mình

Điểm chung của những cách xử lý đúng là giữ thông tin minh bạch với những người có trách nhiệm. Ở vùng núi, thông tin đúng lúc là thứ quyết định tốc độ cứu hộ.

Việc của trưởng đoàn khi đi theo nhóm đông

Đoàn càng đông, thủ tục càng dễ sót. Nên có một người làm trưởng đoàn, giữ toàn bộ thông tin và là đầu mối duy nhất làm việc với ban quản lý, người dẫn đường.

  • Thu giấy tờ, thông tin liên lạc khẩn cấp của mọi thành viên từ trước, lập một danh sách duy nhất.
  • Hỏi từng người về tiền sử sức khoẻ cần lưu ý như bệnh tim, hen, dị ứng ong, từng say độ cao, để báo người dẫn đường.
  • Gửi danh sách và lịch trình cho ban quản lý hoặc người dẫn đường theo hướng dẫn, giữ bản xác nhận.
  • Phổ biến nội quy cho cả đoàn trước khi tới cổng tuyến, không để mọi người nghe lần đầu ở trạm kiểm soát.
  • Đếm người ở mỗi điểm dừng quan trọng: cổng tuyến, lán nghỉ, đỉnh, chân núi.
  • Giữ một bản danh sách giấy trong túi chống nước, phòng điện thoại hết pin.
  • Là người khai báo khi xuống và báo cho người ở nhà rằng đoàn đã về đủ.

Trưởng đoàn không nhất thiết là người leo khoẻ nhất mà là người cẩn thận nhất. Với đoàn trên mười người, nên có thêm một người phó để chia việc đếm người và giữ liên lạc với cuối đoàn.

Sai lầm hay gặp và câu hỏi nên hỏi ban quản lý

Đi bằng lối phụ để tránh thủ tục. Vừa vi phạm quy định, vừa đặt đoàn ngoài tầm theo dõi của kiểm lâm. Nếu xảy ra sự cố, không ai biết đoàn đang ở đâu.

Dựa vào thông tin cũ trên mạng. Tuyến có thể đã đóng, quy định về người dẫn đường, cắm trại có thể đã đổi. Luôn hỏi lại ban quản lý trước chuyến đi.

Không báo khi đổi kế hoạch. Xuống sớm hay ở thêm mà không báo khiến ban quản lý hoặc người nhà tổ chức tìm kiếm không cần thiết, tốn công nhiều người.

Câu hỏi nên hỏi trước. Tuyến nào đang mở và mở tới khi nào? Đoàn tối đa bao nhiêu người? Có bắt buộc người dẫn đường địa phương không? Cắm trại ở đâu, có được đốt lửa không? Khi có sự cố trên tuyến thì liên lạc với ai, đoạn nào mất sóng?

Khi nào phải dừng và quay về. Khi kiểm lâm thông báo đóng tuyến, khi thời tiết xấu đi vượt ngoài kế hoạch, khi có thành viên say độ cao, chấn thương hay quá mệt. Quay về và báo lại là quyết định đúng, không phải thất bại.

Câu hỏi thường gặp

Leo núi trong vườn quốc gia có cần xin giấy phép không?

Phần lớn vườn quốc gia và khu bảo tồn yêu cầu khách đăng ký, mua vé hoặc khai báo khi vào tuyến leo núi, một số tuyến còn yêu cầu đi cùng người dẫn đường địa phương. Quy định khác nhau giữa các nơi, nên hãy liên hệ ban quản lý trước chuyến đi để biết chính xác.

Đi leo núi trong khu bảo tồn cần mang giấy tờ gì?

Thường cần giấy tờ tuỳ thân bản gốc của mỗi người, danh sách đoàn kèm người liên lạc khẩn cấp, xác nhận đăng ký hoặc vé nếu có. Nếu tuyến đi qua khu vực biên giới, có thể cần khai báo thêm với đồn biên phòng hoặc chính quyền xã sở tại.

Tự đi không có người dẫn đường vào vườn quốc gia được không?

Tuỳ nơi và tuỳ tuyến. Một số tuyến cho phép khách tự đi, một số yêu cầu bắt buộc có người dẫn đường địa phương, nhất là tuyến dài, nhiều ngày hoặc qua khu vực nhạy cảm. Hỏi ban quản lý trước, và ngay cả khi được tự đi, không nên đi một mình trên tuyến khó.

Vì sao phải khai báo khi xuống núi?

Khai báo khi xuống giúp ban quản lý biết đoàn đã về đủ, không phải tổ chức tìm kiếm. Nếu đoàn quá giờ dự kiến mà chưa khai báo, đó là tín hiệu để kiểm lâm và người dẫn đường bắt đầu hỏi thăm, tìm kiếm, nên đây là bước an toàn chứ không chỉ là thủ tục.

Cắm trại qua đêm trong vườn quốc gia có cần xin phép riêng không?

Nhiều nơi chỉ cho cắm trại ở bãi hoặc lán quy định, có nơi cấm cắm trại ngoài khu vực được chỉ định. Một số nơi yêu cầu đăng ký số đêm lưu lại. Hỏi rõ khi liên hệ ban quản lý, đồng thời hỏi quy định về đốt lửa, nấu ăn và rác.

Tới nơi mà tuyến bị đóng thì có nên tìm đường khác để lên không?

Không nên. Tuyến thường bị đóng vì lý do an toàn như mưa lũ, sạt lở, cháy rừng, hoặc để phục hồi rừng. Tìm lối phụ vừa vi phạm quy định vừa đặt đoàn vào rủi ro mà không ai theo dõi. Hãy đổi lịch hoặc chọn tuyến khác đang mở.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138