TotCung.comTột Cùng
Leo núi có trách nhiệm

Mang rác xuống núi: chuẩn bị túi rác, phân loại và xử lý rác ở lán trại

Cách giảm rác từ lúc đóng balo, xếp túi rác chống rỉ nước, xử lý thức ăn thừa, nước rửa nồi và rác ở lán trại để mang xuống núi gọn, nhẹ, không mùi.

A Vietnamese woman in a rain jacket kneels at a mountain hut porch sealing a small trash bag into her backpack, seen from behind, overcast soft light

Mang rác xuống núi bắt đầu từ lúc đóng balo ở nhà: bóc bớt bao bì, chia đồ ăn theo bữa, chuẩn bị một túi rác chống rỉ cho mỗi người, rồi trên núi giữ rác khô, gom vụn thức ăn và mang tất cả xuống tới nơi có điểm thu gom. Rác trên đường mòn không tự biến mất, và lán trại trên núi thường không có xe chở rác.

Ở các cung leo đông người trong nước, rác dồn nhiều nhất ở ba chỗ: bãi nghỉ trưa, khu lán qua đêm và đỉnh núi. Phần dưới hướng dẫn cách sắp xếp để việc mang rác không thành gánh nặng, cách xử lý những loại rác khó như thức ăn thừa, nước rửa nồi, pin, bình gas, và cách góp tay nhặt rác mà không tự đặt mình vào chỗ nguy hiểm.

Giảm rác từ lúc đóng balo: món nào nên bóc ở nhà

Phần lớn rác trên núi là bao bì. Cứ bóc được bao nhiêu ở nhà thì trên núi đỡ bấy nhiêu, balo cũng nhẹ và gọn hơn.

Món mang theoRác thường sinh raCách xử lý ở nhà
Mì gói, cháo góiVỏ gói, gói gia vị nhỏDồn mì và gia vị theo bữa vào túi có khoá kéo, bỏ vỏ ở nhà
Bánh, kẹo, đồ ăn vặtHộp giấy, khay nhựa, túi nhỏ lẻBỏ hộp và khay, gom vào một túi lớn dùng lại được
Trái câyVỏ, hạt, lõiChọn loại ít vỏ, gọt sẵn đựng hộp kín; vỏ còn lại vẫn mang xuống
Nước uốngChai nhựa dùng một lầnDùng bình cá nhân, xin nước ở lán hoặc lọc nước suối
Khăn giấy, khăn ướtGiấy bẩn, khăn ướt không phân huỷMang khăn vải nhỏ, giới hạn khăn ướt và luôn mang chúng xuống
Đồ ăn đóng hộpLon kim loại sắc cạnhHạn chế; nếu mang, mang thêm túi dày để lon không đâm thủng

Một mẹo nhỏ: viết sẵn trên túi đồ ăn chữ "ngày 1 trưa", "ngày 1 tối" bằng bút dạ. Bạn vừa không phải lục balo, vừa biết chính xác đã ăn hết phần nào, rác của bữa đó dồn ngay vào túi đồ ăn vừa rỗng.

Xếp túi rác trong balo để không rỉ nước, không bốc mùi

Túi rác bị thủng hay rỉ nước canh ra áo ấm là lý do khiến nhiều người ngại mang rác theo. Cách xếp dưới đây giải quyết gần hết chuyện đó.

  1. Chuẩn bị hai lớp: một túi có khoá kéo đựng rác ướt và vụn thức ăn, một túi rác dày bên ngoài đựng rác khô và chứa luôn túi nhỏ kia.
  2. Trước khi bỏ vỏ gói hay hộp vào, vắt hoặc lắc cho hết nước canh, dầu mỡ; liếm sạch hay lau bằng mẩu giấy đã dùng rồi bỏ chung.
  3. Gấp dẹt chai nhựa, vỏ hộp, cắt nhỏ túi lớn để rác chiếm ít chỗ nhất.
  4. Đặt túi rác ở ngăn ngoài hoặc ngăn đáy, xa áo ấm và túi ngủ; không đặt sát đồ ăn chưa mở.
  5. Buộc chặt miệng túi sau mỗi lần mở; buổi tối ở lán, treo hoặc cất túi rác cùng chỗ cất đồ ăn để chuột không gặm.
  6. Mỗi người tự giữ túi rác của mình; người dẫn đường hay người mang đồ không phải là nơi gửi rác.

Với chuyến nhiều ngày, rác khô gấp gọn của một người thường chỉ bằng một chai nước nhỏ mỗi ngày nếu đã bóc bao bì kỹ ở nhà. Nếu túi rác của bạn to hơn nhiều, lần sau hãy xem lại khâu chuẩn bị đồ ăn.

Xử lý những loại rác khó trên núi

Thức ăn thừa. Nấu vừa đủ là cách tốt nhất. Phần thừa không đổ xuống suối hay rải quanh lán, vì nó kéo chuột, chó và khỉ tới, và làm động vật quen tìm thức ăn ở người. Gom lại trong túi kín, mang xuống cùng rác ướt.

Nước rửa nồi, bát. Rửa cách suối ít nhất vài chục mét, dùng ít nước, không dùng xà phòng hoặc chỉ một giọt loại phân huỷ sinh học. Lọc vụn thức ăn qua mảnh lưới nhỏ, bỏ vụn vào túi rác, rồi rải nước rửa rộng ra trên đất thay vì đổ thành vũng một chỗ.

Bình gas mini và pin. Bình gas đã dùng hết vẫn còn chút khí và có thể nổ nếu bị đốt. Không vứt vào lửa hay bỏ lại ở lán. Pin cũ mang về để bỏ ở điểm thu gom pin; giữ đầu cực không chạm kim loại trong balo.

Đầu lọc thuốc lá. Đầu lọc là loại rác nhỏ dễ bỏ qua nhưng không phân huỷ nhanh và có thể gây cháy vào mùa khô. Nếu trong đoàn có người hút, chuẩn bị một hộp kim loại nhỏ có nắp để đựng tàn và đầu lọc.

Đồ vệ sinh cá nhân của phụ nữ. Băng vệ sinh, tampon đã dùng không chôn, không đốt trên núi. Gói trong giấy, bỏ vào túi kín màu tối có khoá kéo, đặt trong túi rác chung. Một chút bột cà phê khô bỏ vào túi giúp giảm mùi.

Rác ở lán trại và bãi nghỉ: ai thu, đi đâu

Nhiều lán trên các cung leo phổ thông có thùng hay khu gom rác. Nhưng bạn nên hiểu rác ở đó không tự đi xuống núi: ai đó phải gánh bộ hoặc sắp xếp chở xuống, và ở không ít nơi, khi việc đó quá vất vả, rác bị đốt hoặc chôn ngay sau lán. Vì vậy, ngay cả khi lán có thùng rác, mang phần rác của mình xuống vẫn là lựa chọn tốt hơn.

Nếu chủ lán hoặc người dẫn đường đề nghị bạn để rác lại cho họ xử lý, hãy hỏi lịch sự rác sẽ được mang xuống như thế nào. Nếu họ có lịch chở rác định kỳ, bạn có thể gửi phần rác ướt dễ bốc mùi và tự mang rác khô xuống. Điều này cũng giúp những người làm việc trên núi có động lực duy trì cách thu gom đàng hoàng.

Ở bãi nghỉ trưa, rác hay rơi nhất là vỏ kẹo, nắp chai, mẩu bao gói xé ra. Tập thói quen trước khi đứng dậy rời bãi nghỉ, cả đoàn nhìn quanh chỗ mình ngồi một vòng. Việc mất chưa tới mười giây nhưng gần như không còn mẩu rác nào bị bỏ sót.

Nhặt rác của người khác: làm sao cho an toàn và bền sức

Nhặt thêm rác trên đường là việc tốt, nhưng cần làm khéo để không biến một chuyến leo thành chuyến khuân vác quá sức.

  • Mang sẵn một đôi găng tay vải hay găng tay làm vườn mỏng, và một túi rác dư riêng cho rác nhặt được.
  • Chỉ nhặt những gì nằm trong tầm với từ lối mòn; không trèo xuống mép vực, không bò vào bụi rậm để lấy một chai nhựa.
  • Không nhặt bằng tay trần mảnh kính vỡ, kim tiêm, vật sắc nhọn; nếu thấy, báo cho người dẫn đường hoặc ban quản lý.
  • Nhặt ở lượt xuống thay vì lượt lên, khi balo đã nhẹ hơn và bạn không còn phải giữ sức cho đoạn lên đỉnh.
  • Giới hạn trong một túi vừa sức; một túi rác nhẹ mang xuống trọn vẹn tốt hơn ba túi bỏ dở giữa đường.
  • Nếu đi theo nhóm lớn, phân người nhặt rác ở cuối đoàn cùng người chặn cuối để không ai phải dừng lại một mình.

Một số câu lạc bộ leo núi tổ chức chuyến nhặt rác riêng, có chuẩn bị bao, găng và người hỗ trợ khuân. Nếu bạn muốn góp sức nhiều hơn, tham gia những chuyến như vậy hiệu quả và an toàn hơn tự làm một mình.

Tình huống giả định: rác của một chuyến hai ngày một đêm đi đâu

Hình dung một đoàn bốn người leo hai ngày, ngủ một đêm ở lán. Theo dõi rác qua từng mốc giúp bạn thấy chỗ nào hay bị bỏ sót.

MốcRác sinh raViệc cần làm ngay
Bữa sáng ở chân núiVỏ bánh, cốc giấy, ống hútĂn tại quán, bỏ rác ở thùng dưới chân núi trước khi vào tuyến
Nghỉ giữa buổi sángVỏ kẹo, giấy lau mồ hôiNhét vào túi nhỏ ở đai hông, không cầm trên tay để rơi
Bữa trưa trên dốcTúi cơm nắm, vỏ trái cây, lá góiGom vào túi có khoá kéo, cả đoàn nhìn quanh chỗ ngồi trước khi đi
Tối ở lánGói mì, nước canh thừa, nước rửa nồiNấu vừa đủ, vắt khô gói, rửa xa suối, cất túi rác cùng đồ ăn
Lên đỉnh lúc sáng sớmGói bánh năng lượng, túi giữ nhiệt đã dùngBỏ vào túi áo có khoá, không nhét khe đá trên đỉnh
Về tới chân núiToàn bộ túi rác của đoànPhân loại sơ bộ, bỏ ở điểm thu gom, pin và bình gas mang về thành phố

Điểm hay rơi rác nhất trong cả chuyến là trên đỉnh lúc trời lạnh, gió mạnh và tay cóng: vỏ bánh dễ tuột tay bay đi. Mở gói bánh khi đã ngồi xuống chỗ khuất gió, giữ chặt bao bì bằng cả bàn tay, và cất ngay vào túi trước khi chụp ảnh.

Khi về tới chân núi, đừng vội vứt cả túi rác vào thùng đầu tiên gặp. Tách chai nhựa, lon kim loại sạch ra để người thu gom tái chế được, phần còn lại mới bỏ chung.

Sai lầm hay gặp và cách sửa

Những sai lầm dưới đây đều xuất phát từ ý tốt hoặc từ sự vội vàng, nên rất dễ lặp lại nếu không để ý.

Sai lầmVì sao không ổnCách sửa
Đốt rác ở lán cho gọnNhựa cháy tạo khói độc, tro lẫn kim loại, dễ cháy lanMang rác xuống, chỉ đốt khi có quy định và chỗ đốt riêng
Chôn rác dưới gốc câyĐộng vật đào lên, mưa làm trôi rác ra suốiKhông chôn bất kỳ loại rác nào trừ chất thải người theo đúng cách
Nhét rác vào khe đáRác ở lại nhiều năm, nhìn vẫn thấyRác nhỏ cũng bỏ vào túi, kể cả mẩu bao gói
Để rác cho người mang đồĐẩy thêm việc cho người đã mang nặng nhấtMỗi người tự mang rác của mình xuống
Túi rác mỏng, thủng giữa đườngRác rơi dọc đường mà không biếtDùng túi dày, hai lớp, buộc chặt

Về an toàn: không vì chuyện rác mà đi ra mép vực, xuống suối lũ hay ở lại trên núi muộn sau giờ quay đầu. Nếu thời tiết xấu đi hay có người mệt nặng, ưu tiên đưa cả đoàn xuống an toàn, rác có thể báo lại để người địa phương thu dọn sau.

Câu hỏi thường gặp

Rác hữu cơ như vỏ chuối có thể ném xuống rừng được không?

Không nên. Ở độ cao lớn, trời lạnh và khô nên vỏ trái cây phân huỷ rất chậm, lại thu hút động vật tới gần lối mòn và lán trại. Vỏ trái cây cũng không phải thức ăn tự nhiên của động vật núi. Hãy bỏ vào túi kín và mang xuống như rác khác.

Một người mang rác trong chuyến 2 ngày 1 đêm có nặng không?

Nếu đã bóc bao bì ở nhà và gấp dẹt chai, vỏ gói, rác của một người trong hai ngày thường chỉ vài trăm gam và gọn trong một túi nhỏ. Thứ làm túi rác nặng và hôi là nước canh, thức ăn thừa, nên hãy nấu vừa đủ và vắt khô bao bì trước khi bỏ vào.

Lán có thùng rác thì có cần mang rác xuống nữa không?

Vẫn nên mang phần rác của mình xuống nếu làm được. Rác ở lán phải có người gánh bộ hoặc chở xuống, và ở nơi việc đó quá khó, rác thường bị đốt hoặc chôn gần lán. Nếu chủ lán có lịch chở rác rõ ràng, bạn có thể gửi rác ướt và tự mang rác khô.

Rửa nồi bằng nước suối có ảnh hưởng gì không?

Rửa trực tiếp trong suối làm vụn thức ăn và dầu mỡ đi thẳng xuống nguồn nước mà người và động vật phía dưới đang dùng. Hãy lấy nước ra cách suối vài chục mét, rửa với ít nước, lọc vụn bỏ vào túi rác rồi rải nước rửa ra đất.

Có nên đốt rác giấy trên núi cho gọn không?

Không nên, trừ khi nơi đó có quy định và chỗ đốt riêng. Giấy thường lẫn nhựa, nilon, gây khói độc và tro bay. Vào mùa khô, một đốm lửa nhỏ cũng có thể bén sang cỏ khô. Giấy khô gấp lại rất nhẹ, mang xuống đơn giản hơn nhiều.

Gặp nhiều rác trên đường thì nên báo cho ai?

Bạn có thể báo cho người dẫn đường, chủ lán hoặc trạm kiểm soát của vườn quốc gia hay khu bảo tồn khi xuống núi, kèm ảnh chụp vị trí và mô tả khu vực. Thông tin cụ thể giúp họ sắp xếp người thu gom hoặc đưa vào chuyến nhặt rác định kỳ.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138