TotCung.comTột Cùng
Trang bị theo độ cao

Đèn đội đầu leo núi: chọn độ sáng, kiểu pin và cách đi đêm an toàn

Chọn đèn đội đầu cho chuyến leo núi: độ sáng hợp từng việc, pin sạc hay pin rời, chế độ đèn đỏ, mang dự phòng và nguyên tắc đi đường núi trong bóng tối.

A small group of Vietnamese hikers walks single file up a dark mountain path before dawn, headlamp beams glowing, shot from behind at distance, deep blue twilight

Đèn đội đầu là món trang bị bắt buộc cho mọi chuyến leo núi, kể cả chuyến dự định về trước tối; chọn loại có chế độ sáng thấp để đi trong nhóm, chế độ sáng mạnh để soi đường xa, pin đủ cho một đêm và luôn mang nguồn dự phòng. Trời tối trên núi đến sớm hơn dưới phố, nhất là ở sườn khuất và trong rừng rậm, và chỉ một lần trễ giờ là đủ để bạn đi một đoạn dài trong bóng tối.

Đèn pin cầm tay hay ánh sáng điện thoại không thay được đèn đội đầu: bạn cần hai tay để chống gậy, bám đá, giữ thăng bằng. Bài này giải thích nên chọn độ sáng ra sao cho từng việc, pin sạc hay pin rời, cách mang dự phòng và cách cả nhóm đi đêm cho an toàn.

Vì sao đèn đội đầu là món không được thiếu

Phần lớn chuyến leo núi phổ thông đều có ít nhất một đoạn đi trong bóng tối: xuất phát trước bình minh để ngắm mặt trời mọc trên đỉnh, hoặc về muộn vì một người trong nhóm chậm, vì mưa, vì lạc đường một đoạn. Kể cả lịch trình dự kiến về lúc ba giờ chiều, một sự cố nhỏ cũng có thể đẩy giờ xuống núi vào sau hoàng hôn.

Trong rừng, bóng tối đến trước giờ mặt trời lặn thực tế khá lâu vì tán cây che. Ở các thung lũng sâu và sườn khuất, ánh sáng tắt rất nhanh. Sương mù buổi chiều ở vùng cao cũng làm trời tối sớm và làm ánh đèn bị tán xạ trắng xoá, buộc bạn phải đi chậm hơn nhiều so với dự tính. Đi đường núi không có đèn là đi mà không thấy rễ cây, đá lỏng hay mép đường, nguy cơ trượt ngã tăng lên rõ rệt.

Đèn còn là công cụ an toàn khác: nháy đèn để báo vị trí cho người trong nhóm, chiếu về phía đội hỗ trợ khi cần được tìm thấy, soi lán và khu vệ sinh ban đêm. Vì vậy người dẫn đường có kinh nghiệm thường kiểm tra đèn của từng người trước khi xuất phát, không chỉ hỏi "có mang đèn chưa".

Chọn độ sáng theo việc cần làm

Đèn sáng nhất chưa chắc tốt nhất. Ánh sáng quá mạnh làm chói mắt người khác, tiêu pin nhanh và làm mắt bạn khó quen với bóng tối. Dưới đây là mốc tham khảo theo mức sáng ghi trên đèn (lumen).

ViệcMức sáng tham khảoGhi chú
Trong lều, lán, gói đồThấp, vài chục lumenKhông chiếu thẳng vào mặt người khác
Đi theo nhóm trên đường mòn rõTrung bình, khoảng một đến hai trămĐủ thấy bước chân và vài mét phía trước
Người đi đầu, tìm dấu đườngMạnh hơn, vài trăm lumenDùng từng lúc để soi xa, rồi hạ xuống
Đường đá, dốc trơnTrung bình, chùm rộngChùm rộng thấy được mép đường hai bên
Báo hiệu khi cần hỗ trợChế độ nhấp nháyTiết kiệm pin, dễ nhận ra từ xa

Đèn có hai kiểu chùm sáng: chùm rộng để soi chân và quanh mình, chùm hẹp để nhìn xa. Đèn tốt cho leo núi có cả hai hoặc chuyển đổi được. Đèn có nút bấm to, bấm được khi đeo găng là điểm cộng lớn ở nơi lạnh. Chế độ đèn đỏ rất hữu ích ở lán đông người: đủ thấy đồ trong balo mà không làm người khác chói mắt hay tỉnh giấc.

Con số lumen ghi trên hộp thường là mức sáng tối đa trong thời gian ngắn. Điều quan trọng hơn là đèn duy trì được mức trung bình bao lâu, xem kỹ thông tin thời lượng ở từng mức.

Pin sạc hay pin rời: chọn theo kiểu chuyến

Pin sạc tích hợp tiện cho chuyến ngắn. Sạc trước khi đi, dùng cho một đêm hoặc một buổi sáng sớm là đủ. Nhược điểm: hết pin giữa chừng thì phải có sạc dự phòng và dây cáp, mà nối dây trong bóng tối, lạnh và mưa không dễ.

Pin rời thay nhanh trong bóng tối. Mang thêm một bộ pin mới, hết pin là thay trong một phút. Hợp với chuyến nhiều ngày không có điện. Nên tập thay pin ở nhà khi tắt đèn, đeo găng tay, để biết thao tác.

Đèn dùng được cả hai kiểu là linh hoạt nhất. Một số đèn có pin sạc riêng nhưng vẫn lắp được pin thường khi cần. Với chuyến dài, đây là phương án yên tâm.

Lạnh làm pin yếu đi. Ở nơi lạnh, pin tụt nhanh hơn bình thường. Ban đêm để đèn và pin dự phòng trong túi ngủ hoặc túi áo sát người, không để ngoài balo.

Khoá đèn khi cất. Đèn bật nhầm trong balo là chuyện rất hay gặp, tới lúc cần thì đã hết pin. Dùng chế độ khoá nút nếu đèn có, hoặc lắp ngược một viên pin khi cất lâu.

Đeo, cất và giữ đèn trong một chuyến nhiều ngày

Dây đèn nên đeo vòng ngoài mũ len hoặc mũ trùm khi trời lạnh, chỉnh lại độ chặt sau khi đội mũ. Đèn đeo trực tiếp lên trán rồi đội mũ chụp lên trên sẽ bị lệch góc chiếu và khó bấm nút. Với người đeo kính, đẩy đèn lên cao hơn một chút để ánh sáng không phản chiếu từ mép kính vào mắt.

Ban ngày, cất đèn trong túi nắp balo hoặc túi đai hông, kèm pin dự phòng trong một túi nhỏ chống nước. Đừng để đèn chung ngăn với chai nước, vì nắp chai hở có thể làm đèn ngấm nước. Phần lớn đèn đội đầu chịu được mưa, nhưng nhiều loại không chịu được ngâm nước khi rơi xuống suối.

Ban đêm, đặt đèn ở một chỗ cố định mà bạn với được trong bóng tối: túi lưới trong lều, góc túi ngủ, hoặc treo vào cổ. Ở lán chung, việc lục lọi tìm đèn giữa đêm làm phiền cả phòng. Một thói quen nhỏ là trước khi ngủ đặt đèn, giày và áo ấm theo cùng một thứ tự, sáng sớm dậy trong bóng tối vẫn lấy được ngay.

Sau chuyến đi, tháo pin rời ra nếu cất lâu, lau khô tiếp điểm, phơi khô dây đeo. Pin để lâu trong đèn có thể chảy dịch làm hỏng tiếp điểm, tới chuyến sau mới phát hiện thì đã muộn.

Kiểm tra đèn trước chuyến leo

Năm phút kiểm tra ở nhà tránh được tình huống loay hoay giữa rừng tối.

  1. Sạc đầy hoặc lắp pin mới, bật thử từng chế độ: thấp, trung bình, mạnh, đỏ, nhấp nháy.
  2. Đeo lên đầu, chỉnh dây vừa chặt, cúi đầu và lắc nhẹ: đèn không được tụt xuống mắt. Thử cả khi đội mũ len, vì vòng đầu to ra đáng kể.
  3. Thử góc nghiêng đèn: chùm sáng nên rơi xuống khoảng hai đến ba bước phía trước khi bạn nhìn thẳng.
  4. Đội đèn ra ngoài trời tối, đi thử vài trăm bước trên đường không bằng phẳng.
  5. Chuẩn bị nguồn dự phòng: pin thay thế hoặc sạc dự phòng có dây đúng chuẩn, cho vào túi chống nước.
  6. Mỗi người trong nhóm một đèn riêng; thêm một đèn nhỏ dự phòng cho cả nhóm.

Đèn đội đầu nên nằm ở ngăn trên cùng của balo hoặc túi nắp, không phải đáy. Quy tắc nhiều người dẫn đường dùng: lúc mặt trời còn khoảng một giờ nữa mới lặn mà nhóm chưa tới lán, mọi người lấy đèn ra đeo sẵn lên cổ.

Đi đêm trên núi: nguyên tắc cho cả nhóm

Đi chậm hơn ban ngày. Mắt không đánh giá được độ sâu tốt dưới ánh đèn. Bước ngắn, đặt cả bàn chân, chậm lại ở đoạn đá và đoạn dốc xuống.

Giữ khoảng cách đủ thấy đèn người trước. Không chen sát làm chói nhau, cũng không để giãn quá xa tới mức mất dấu. Người đi cuối nên là người có kinh nghiệm, đảm bảo không ai bị bỏ lại.

Đừng chiếu đèn vào mặt người khác. Khi quay lại nói chuyện, cúi đèn xuống hoặc chuyển chế độ thấp. Mắt người bị chiếu thẳng cần một lúc mới nhìn lại được bóng tối.

Đèn trong sương mù: hạ thấp chùm sáng. Đèn đặt trên trán chiếu vào sương sẽ tạo một màn trắng trước mắt. Chuyển sang mức sáng thấp, cầm đèn hạ xuống ngang hông hoặc chiếu thấp xuống chân để thấy mặt đường rõ hơn.

Dừng lại khi không chắc đường. Ban đêm dấu đường khó thấy hơn. Khi thấy đường mòn mờ dần hoặc rẽ lạ, cả nhóm dừng lại, người dẫn đường soi tìm dấu, không ai tự đi tách lên trước.

Tình huống: đèn của một người tắt giữa dốc. Cả nhóm dừng, người bên cạnh chiếu sáng giúp thay pin hoặc chuyển sang đèn dự phòng. Không để người đó đi tiếp nhờ ánh sáng của người phía trước trên đoạn đá. Thay xong thì kiểm lại mọi người đã đủ chưa rồi mới đi tiếp.

Sai lầm hay gặp và khi nào nên dừng lại thay vì đi tiếp

Những sai lầm về đèn thường chỉ lộ ra khi trời đã tối, lúc đó sửa rất khó.

  • Chỉ dùng đèn điện thoại, vừa tốn pin liên lạc vừa mất một tay.
  • Mang đèn mà không kiểm tra pin, tới lúc bật thì đã yếu.
  • Để đèn ở đáy balo, phải bới đồ trong bóng tối.
  • Bật chế độ sáng nhất suốt đêm, hết pin trước khi tới lán.
  • Cả nhóm dùng chung vài cái đèn cho tiết kiệm.
  • Không mang nguồn dự phòng vì nghĩ "chắc về kịp".

Đi đêm trên đường lạ, đường khó, mưa trơn hoặc sương mù dày là tình huống nên tránh. Nếu trời đã tối mà nhóm còn xa lán, đèn yếu, có người kiệt sức, thì dừng lại ở chỗ an toàn, khuất gió, mặc ấm, giữ liên lạc và để người dẫn đường quyết định có đi tiếp hay chờ hỗ trợ. Một đêm chờ có chuẩn bị an toàn hơn nhiều so với cố đi trong bóng tối trên đường đá.

Câu nên hỏi người dẫn đường từ trước chuyến đi: giờ muộn nhất phải rời đỉnh là mấy giờ, đoạn nào khó đi nhất nếu phải đi trong tối, và nếu chậm thì có điểm dừng an toàn nào giữa đường. Biết trước ba điều này, cả nhóm có mốc rõ ràng để quyết định quay đầu thay vì tranh luận khi trời đã sập tối.

Câu hỏi thường gặp

Đèn đội đầu leo núi cần sáng bao nhiêu lumen?

Với đi theo nhóm trên đường mòn rõ, mức trung bình khoảng một đến hai trăm lumen là đủ. Người đi đầu cần thêm chế độ mạnh vài trăm lumen để soi xa từng lúc. Quan trọng hơn con số là thời gian duy trì ở mức trung bình.

Có nên dùng đèn điện thoại thay đèn đội đầu không?

Không nên. Đèn điện thoại chiếm một tay, tiêu pin của thiết bị bạn cần để liên lạc khi có sự cố, và ánh sáng không chiếu theo hướng nhìn. Đèn đội đầu để hai tay rảnh cho gậy và bám đá.

Pin sạc hay pin thường tốt hơn cho leo núi?

Chuyến ngắn có điện sạc trước thì pin sạc tiện. Chuyến nhiều ngày, nơi lạnh và không có điện thì pin rời thay nhanh hơn. Đèn dùng được cả hai loại là lựa chọn linh hoạt nhất.

Chế độ đèn đỏ dùng để làm gì?

Đèn đỏ đủ để bạn nhìn đồ trong lều, đọc lại ghi chú, đi lại trong lán mà không làm người khác chói mắt hay tỉnh giấc, đồng thời giúp mắt bạn vẫn quen với bóng tối khi tắt đèn.

Đi săn bình minh trên đỉnh cần chuẩn bị đèn thế nào?

Sạc đầy hoặc lắp pin mới từ tối hôm trước, để đèn trong túi ngủ cho ấm pin, mang thêm nguồn dự phòng. Kiểm tra đèn của cả nhóm trước khi xuất phát và đi ở mức sáng trung bình để pin đủ cả chặng.

Làm gì khi hết pin đèn giữa đường núi ban đêm?

Dừng ngay, không đi tiếp trong bóng tối. Nhờ người bên cạnh chiếu sáng để thay pin hoặc dùng đèn dự phòng. Nếu cả nhóm không còn nguồn sáng đủ dùng, ở lại chỗ an toàn, giữ ấm và liên hệ hỗ trợ.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138