TotCung.comTột Cùng
Kỹ thuật đi đường núi

Đi đường núi trơn mùa mưa: bùn, rêu, rễ cây và cách bước để không trượt ngã

Đường núi mùa mưa trơn vì bùn đỏ, rêu trên đá và rễ cây ướt. Cách nhận diện chỗ trơn nhất, đặt chân, hạ trọng tâm, dùng gậy và lúc nên dừng chuyến đi.

A Vietnamese hiker in a rain jacket steps carefully over wet tree roots on a muddy jungle trail, low angle from the ground, misty green light and drizzle

Đi đường núi trơn mùa mưa an toàn nghĩa là bước ngắn, đặt cả bàn chân phẳng xuống, giữ trọng tâm thấp và nằm thẳng trên bàn chân, tránh giẫm lên ba thứ trơn nhất: rễ cây nằm nghiêng, đá phủ rêu và lớp bùn mỏng trên nền đất cứng. Mỗi khi có thể, đặt chân lên cỏ, sỏi thô, mặt đá nhám khô hoặc chỗ đất đã có bậc.

Mùa mưa ở vùng núi phía Bắc thường rơi vào khoảng giữa năm, còn ở Tây Nguyên và Trường Sơn thì lệch theo từng vùng. Cùng một tuyến đường, mùa khô có thể đi thoải mái, nhưng mùa mưa biến những con dốc đất đỏ thành cầu trượt và đá ven suối thành mặt kính. Phần dưới phân loại các kiểu mặt trơn, chỉ cách bước, chỉnh trang bị, kể một tình huống mẫu và những lúc nên dừng hẳn.

Bản đồ độ trơn: những gì trơn nhất trên đường núi ướt

Không phải mọi chỗ ướt đều trơn như nhau. Học cách xếp hạng mặt đường giúp bạn chọn chỗ đặt chân nhanh hơn mà không phải nghĩ nhiều.

Mặt đườngĐộ trơn khi ướtVì saoCách xử lý
Rễ cây nằm nghiêng, vỏ nhẵnRất trơnVỏ gỗ ướt gần như không có ma sát, lại nghiêngBước qua, không giẫm lên; nếu buộc phải giẫm, đặt chân vuông góc với rễ
Đá phủ rêu, đá ven suốiRất trơnLớp rêu và màng vi sinh ướt như xà phòngTránh, chọn đá khô hoặc lội thẳng dưới nước nông
Bùn mỏng trên nền đất cứngRất trơnLớp bùn làm chất bôi trơn, đế giày không bám tới đấtĐi mép đường có cỏ, bước ngắn
Bùn sâu, nhãoTrơn vừa, dễ sa lầyChân lún sâu, rút ra khó, dễ mất giàyGiẫm lên chỗ có lá mục, cành nhỏ; đi chậm
Bậc gỗ, cầu gỗ ướtTrơnGỗ nhẵn, có thể mụcBước vào phần mép có đinh hoặc chỗ nhám, vịn tay
Cỏ, sỏi thô, đá nhámBám tốt nhấtBề mặt nhiều gờ cho đế giày bámƯu tiên đặt chân

Lá khô rơi trên đường ướt cũng là cái bẫy: lớp lá có thể che một mặt đá trơn hoặc một rễ cây bên dưới. Khi không nhìn thấy mặt đất, hãy thử chân trước khi dồn trọng lượng.

Cách bước trên đường trơn

Kỹ thuật dưới đây giống với đi trên băng ở xứ lạnh: mục tiêu là giữ lực tác động lên mặt đất thẳng đứng, không trượt ngang.

  1. Rút bước ngắn hơn bình thường, nhất là khi xuống; bước ngắn giữ trọng tâm ngay trên chân trụ.
  2. Đặt cả bàn chân phẳng xuống, không tiếp đất bằng gót trên mặt trơn cứng, vì gót là phần dễ trượt nhất.
  3. Hơi khuỵu gối, hạ người thấp xuống một chút, hai tay dang nhẹ để thăng bằng.
  4. Chuyển trọng lượng từ từ sang chân trước, chỉ dồn hết khi cảm thấy đế đã bám.
  5. Trên dốc đất trơn, đi zíc zắc nhỏ hoặc bước ngang, mép trong bàn chân ấn vào sườn dốc.
  6. Khi xuống bậc đất trơn mà không chắc, ngồi xuống và trượt chân xuống có kiểm soát thay vì đứng bước.
  7. Nếu cảm thấy sắp ngã, hạ người thấp và ngồi xuống phía sườn núi, không vươn tay chống ra phía sau hay phía vực.

Có một quy tắc dễ nhớ: trên đường trơn, ngã ngồi xuống chỗ mình đang đứng ít nguy hiểm hơn nhiều so với ngã ngửa hay ngã về phía trước. Hạ trọng tâm sớm là cách biến một cú ngã thành một cái ngồi phịch.

Giày, gậy và trang phục cho đường ướt

Đế giày là thứ đầu tiên phải xem. Đế có gai sâu, rãnh rộng thì bùn văng ra khi bước, còn đế mòn nhẵn sẽ bị bùn lấp kín và trơn như đế giày đô thị. Trước mùa mưa, lật giày lên xem gai còn rõ không.

Vệ sinh đế giữa đường. Khi đế đã bết đầy bùn, cạo đi bằng một que hoặc đập nhẹ vào gốc cây. Bước nào cũng mang theo cục bùn dưới đế là tự làm mình trơn.

Gậy là điểm tựa thứ ba. Trên đường trơn, một gậy hoặc hai gậy giúp bạn giữ thăng bằng khi chân trượt nhẹ. Cắm gậy vào đất mềm bên mép đường, không chống lên đá rêu vì đầu gậy cũng trượt.

Quần áo khô nhanh, không vướng. Quần dài vải khô nhanh tốt hơn quần bò ướt nặng. Ống quần không lòa xòa che mũi giày để bạn nhìn thấy chỗ đặt chân.

Găng tay mỏng. Trên đường trơn bạn sẽ vịn tay vào cây, đá và dây leo nhiều hơn. Găng mỏng giúp bám chắc hơn và tránh xước tay, gai đâm.

Vịn tay, bám cây và dùng thân người làm điểm tựa

Thử trước khi tin. Trên đường ướt, bạn sẽ muốn vịn vào mọi thứ trong tầm tay. Trước khi dồn sức, giật nhẹ cành cây hoặc dây leo để xem nó có chắc không. Cây non, cây mục, dây leo bám vào cành khô thường bung ra đúng lúc bạn cần nó nhất.

Vịn thấp, không kéo người lên. Dùng tay để giữ thăng bằng chứ không để kéo cả cơ thể. Vịn vào gốc cây thấp gần mặt đất chắc hơn vịn vào cành ở ngang vai, vì lực tác động gần gốc không làm cây gãy.

Ba điểm tựa trên đoạn khó. Ở đoạn dốc trơn ngắn, giữ ít nhất ba điểm tựa: hai chân và một tay, hoặc hai tay và một chân, chỉ di chuyển một điểm mỗi lần.

Đỡ người phía trước đúng cách. Khi cần đỡ người khác qua chỗ trơn, đứng ở chỗ chắc, phía thấp hơn, chìa tay hoặc gậy cho họ nắm. Không đứng cùng chỗ trơn với họ, vì một người trượt sẽ kéo cả hai.

Mông và tay cũng là điểm tựa. Không có gì xấu hổ khi ngồi xuống để qua một bậc đất trơn. Người đi núi lâu năm làm việc này rất thường xuyên, vì một lần ngồi xuống chủ động tốt hơn nhiều lần ngã bất ngờ.

Tình huống giả định: dốc đất đỏ sau đêm mưa

Nhóm cắm trại qua đêm, gần sáng mưa rả rích. Đường xuống buổi sáng là một con dốc đất đỏ dài, hôm trước còn khô ráo. Hai người đi đầu bước như thường lệ, gót tiếp đất, chỉ vài bước là người đầu tiên ngã ngồi, trượt mấy mét mới dừng được nhờ một bụi cây.

Người dẫn cho nhóm dừng, chỉnh lại: đi mép đường nơi có cỏ, bước ngang trên những đoạn dốc nhất, gậy cắm vào đất mềm ở phía sườn trên. Ở hai đoạn đất bóng nhẫy, người dẫn xuống trước, đứng ở dưới làm điểm chặn, từng người ngồi xuống trượt có kiểm soát tới chỗ người dẫn. Đoạn dốc mất gấp đôi thời gian so với dự tính nhưng không ai bị thương.

Điều đáng chú ý: người dẫn đã tính trước khả năng mưa đêm, nên lịch trình buổi sáng có dư thời gian. Trên đường núi mùa mưa, lịch trình kín mít là kẻ thù, vì nó ép mọi người đi nhanh trên những chỗ cần đi chậm nhất.

Sai lầm hay gặp trên đường trơn

Phần lớn cú ngã trên đường ướt đều có một trong những nguyên nhân dưới đây.

  • Giẫm lên rễ cây nằm dọc theo dốc vì trông nó như một bậc thang tự nhiên.
  • Nhảy qua suối nhỏ bằng cách đáp lên đá rêu.
  • Đi giữa rãnh nước chảy trên đường mòn, nơi bùn trơn và sâu nhất.
  • Vịn vào cây non, dây leo hoặc cây mục, chúng gãy khi bạn dồn sức.
  • Bước dài và nhanh để thoát khỏi đoạn trơn cho nhanh.
  • Đi giày đế mòn hoặc giày chạy bộ đường phố.
  • Đi sát người phía trước, khi người đó trượt thì kéo ngã cả người sau.
  • Mang balo quá nặng, lệch một bên, trọng tâm cao và khó giữ thăng bằng.

Một số lỗi đến từ thói quen ở đường khô. Trước khi vào mùa mưa, hãy đi thử một tuyến ngắn sau cơn mưa để cơ thể quen cảm giác đường trơn, thay vì học lần đầu trên một tuyến dài và xa.

Đường trơn và thời gian: điều chỉnh kế hoạch mùa mưa

Mùa mưa làm mọi việc chậm lại: đi chậm hơn, nghỉ nhiều hơn vì mỏi cơ giữ thăng bằng, dừng lại thay tất, chờ suối rút. Một tuyến đi mùa khô mất sáu giờ có thể mất tám chín giờ mùa mưa. Kế hoạch tốt cho mùa mưa là cắt bớt quãng đường mỗi ngày, rời điểm xuất phát sớm, chọn nơi nghỉ đêm cao và xa mép suối, và luôn có giờ quay đầu rõ ràng.

Ngoài trơn trượt, mùa mưa còn mang theo vắt, muỗi, sạt lở và mây mù che tầm nhìn. Những rủi ro đó cộng dồn lên một nhóm vốn đã mệt vì đường trơn. Với người mới, chuyến đầu tiên nên chọn mùa khô; nếu bắt buộc đi mùa mưa, chọn tuyến ngắn, quen, có người dẫn đường địa phương và theo dõi dự báo thời tiết vùng núi trước khi khởi hành. Hỏi thêm người địa phương về tình trạng đường mòn những ngày gần nhất, vì một trận mưa lớn tuần trước có thể đã làm sạt một đoạn mà dự báo không hề nói tới.

An toàn: khi nào dừng chuyến đi và gọi hỗ trợ

Dừng lại hoặc quay đầu khi: mưa lớn kéo dài làm đường mòn thành dòng chảy; thấy dấu hiệu sạt lở mới như đất nứt, cây nghiêng bất thường, đá lăn nhỏ từ trên xuống; đường phải đi qua sườn dốc lộ đất trơn mà phía dưới là vực; nhóm đã có hai ba người ngã trong một đoạn ngắn; hoặc trời sắp tối mà còn xa nơi nghỉ. Những lúc đó đi tiếp hiếm khi đáng giá so với rủi ro.

Nếu ai đó ngã và đau cổ tay, cổ chân, lưng hoặc đập đầu, dừng lại kiểm tra trước khi cho đứng dậy. Đau nhẹ, cử động được thì băng cố định, chia đồ và đi chậm có người kèm. Nếu người ngã đau dữ dội, không cử động được chi, đập đầu kèm choáng hoặc buồn nôn, hoặc ngã xuống khe sâu, không cố di chuyển người đó trên đường trơn; giữ ấm, che mưa, và liên hệ hỗ trợ với vị trí và tình trạng cụ thể.

Câu hỏi thường gặp

Đi đường núi trơn nên tiếp đất bằng gót hay cả bàn chân?

Cả bàn chân. Trên mặt trơn cứng, gót là phần dễ trượt nhất vì diện tích tiếp xúc nhỏ và lực tác động xiên. Đặt cả bàn chân phẳng xuống, bước ngắn, rồi mới dồn trọng lượng.

Rễ cây ướt có nên giẫm lên không?

Nên tránh, nhất là rễ nằm nghiêng hoặc dọc theo dốc, vì vỏ gỗ ướt rất trơn. Nếu buộc phải giẫm, đặt chân vuông góc với rễ và giữ trọng lượng thẳng đứng, không xoay bàn chân trên mặt rễ.

Giày nào đi đường núi mùa mưa tốt?

Giày có đế gai sâu, rãnh rộng để bùn thoát ra, cổ ôm chắc. Đế mòn nhẵn hoặc giày chạy bộ đường phố rất dễ trượt trên bùn đỏ và đá ướt. Kiểm tra gai đế trước mùa mưa.

Ngã trên đường trơn thì nên ngã thế nào?

Khi cảm thấy mất thăng bằng, hạ người thấp và ngồi xuống về phía sườn núi, giữ tay gần người. Tránh vươn tay chống ra sau hoặc chúi về phía trước, đó là cách dễ gãy cổ tay và đập đầu nhất.

Người mới có nên leo núi vào mùa mưa không?

Chuyến đầu tiên nên chọn mùa khô. Nếu bắt buộc đi mùa mưa, chọn tuyến ngắn, quen, có người dẫn đường địa phương, theo dõi dự báo vùng núi và sẵn sàng hoãn khi mưa lớn hoặc có cảnh báo sạt lở.

Có nên dùng gậy leo núi trên đường bùn không?

Nên dùng, gậy là điểm tựa thứ ba giúp bạn giữ thăng bằng khi chân trượt nhẹ. Cắm gậy vào đất mềm ở mép đường, tránh chống lên đá rêu hay rễ cây vì đầu gậy cũng trượt như đế giày.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138