TotCung.comTột Cùng
Trang bị theo độ cao

Đồ leo núi mùa lạnh và mùa nóng khác nhau thế nào: chuẩn bị theo mùa và độ cao

So sánh đồ cần cho núi lạnh và núi nóng: giữ ấm, chống nắng, chống côn trùng, nước và đồ ăn; cách đọc mùa, độ cao nơi ngủ để chọn món và bỏ bớt món không cần.

A Vietnamese hiker in a wide brimmed hat and long sleeves walks along a sunny dry grassland slope under bright midday sky, wide shot from the side, warm tones

Núi lạnh đòi hỏi đồ giữ nhiệt, chắn gió và giữ khô cho cả ngày lẫn đêm; núi nóng đòi hỏi đồ che nắng, thoáng khí, nhiều nước hơn và chống côn trùng; phần còn lại của danh sách gần như giống nhau, nên bạn chỉ cần đổi một nhóm nhỏ món theo mùa và theo độ cao nơi ngủ. Một chuyến có thể đi qua cả hai: chân núi oi nóng giữa trưa, đỉnh núi gió buốt lúc bình minh.

Nhiều người mang đồ theo thời tiết ở thành phố lúc xuất phát, rồi gặp cái lạnh bất ngờ trên cao hoặc cái nóng hầm hập trong thung lũng kín gió. Phần dưới giải thích vì sao nhiệt độ thay đổi theo độ cao, bảng so sánh từng nhóm đồ giữa hai kiểu chuyến, những món riêng của núi lạnh, của núi nóng, và các tình huống thường gặp khi thời tiết đổi giữa đường.

Vì sao một ngọn núi có thể vừa nóng vừa lạnh

Càng lên cao, không khí càng loãng và nhiệt độ thường giảm dần. Một mốc hay được nhắc là nhiệt độ giảm khoảng vài độ cho mỗi nghìn mét cao thêm, tuỳ độ ẩm và thời tiết. Vì vậy một ngày oi nóng ở chân núi vẫn có thể là một đêm gần mức đóng băng ở lán ngủ trên cao, nhất là vào mùa lạnh ở vùng núi phía Bắc.

Gió làm khoảng chênh còn lớn hơn. Cùng một nhiệt độ, đứng trên sống núi trống gió thổi mạnh cảm giác lạnh hơn rõ rệt so với ngồi trong rừng kín. Ngược lại, thung lũng kín gió, sườn đá hướng về phía nắng buổi trưa có thể hầm nóng, mồ hôi ra nhiều dù không khí không quá nóng.

Ánh nắng trên cao cũng mạnh hơn. Không khí loãng và trong lọc ít tia cực tím hơn, nên da và mắt cháy nắng nhanh hơn dưới phố, kể cả hôm trời se lạnh. Đó là lý do một chuyến leo núi mùa lạnh vẫn cần kem chống nắng và kính râm, còn một chuyến mùa nóng vẫn cần áo ấm cho đêm trên cao.

Vì vậy, khi chuẩn bị đồ, đừng chỉ hỏi "trời đang nóng hay lạnh", mà hỏi: điểm cao nhất của chuyến ở đâu, ngủ ở độ cao nào, có đi qua sống núi trống không, và giờ nào bạn sẽ ở chỗ cao nhất.

Bảng so sánh từng nhóm đồ giữa núi lạnh và núi nóng

Bảng dưới không thay cho danh sách đầy đủ của từng chuyến, mà chỉ ra nhóm nào cần đổi khi mùa và độ cao thay đổi.

Nhóm đồNúi lạnh, mùa lạnhNúi nóng, mùa nóng
Áo khi điÁo sát da khô nhanh, áo chắn gió trong tầm tayÁo dài tay mỏng, sáng màu, thoáng khí
Áo khi dừng và ban đêmLớp giữ nhiệt, áo phao mỏngMột áo ấm nhẹ cho đêm trên cao
Đầu và cổMũ len, khăn ống, mũ trùmMũ rộng vành hoặc mũ có vạt che gáy
TayGăng mỏng cộng găng ấmGăng mỏng chống cỏ sắc, đá nóng
Giày, tấtGiày cổ cao hơn, tất ấm dự phòngGiày thoáng, khô nhanh, tất mỏng hơn
NướcBình giữ nhiệt nước ấmMang nhiều hơn, thêm túi mềm dự trữ
NgủTúi ngủ mức dễ chịu thấp, tấm lót dàyTúi mỏng hoặc túi lót, lót mỏng
Da và mắtKem chống nắng, kính râm, son dưỡngKem chống nắng nhiều hơn, kính râm
Côn trùngÍt khi cầnQuần dài, tất cao, xịt chống côn trùng

Nhìn vào bảng, phần thay đổi lớn nhất nằm ở áo khi dừng, đồ ngủ, nước và đồ chống côn trùng. Giày, gậy, đèn, túi sơ cứu, bản đồ gần như giữ nguyên quanh năm. Vì vậy cách tiện nhất là giữ một danh sách gốc dùng chung, rồi mỗi chuyến chỉ thêm hoặc bớt một cột theo mùa.

Những món riêng của núi lạnh

Ở vùng núi phía Bắc mùa lạnh, nhất là khi ngủ lại ở các lán trên cao, những món dưới đây chuyển từ "nên có" thành "phải có".

  • Một lớp giữ nhiệt và một áo phao mỏng dành riêng cho lúc dừng và ban đêm.
  • Mũ len, khăn ống và hai đôi găng: một đôi mỏng để thao tác, một đôi ấm.
  • Bình giữ nhiệt để có nước ấm buổi sáng, vì nước trong chai thường lạnh buốt.
  • Tất khô riêng để ngủ, cất trong túi kín.
  • Túi ngủ có mức dễ chịu phù hợp đêm lạnh nhất, kèm tấm lót cách đất.
  • Túi chống nước cho đồ ngủ và áo ấm, vì sương và mưa phùn làm ẩm mọi thứ.
  • Pin dự phòng nhiều hơn, vì lạnh làm pin đèn và điện thoại tụt nhanh.
  • Đồ ăn nhiều năng lượng dễ ăn khi lạnh, không bị đông cứng.

Một số mùa, vùng núi cao phía Bắc có thể có băng giá hoặc sương muối buổi sáng. Đá và bậc gỗ phủ lớp băng mỏng rất trơn; hỏi người dẫn đường về điều kiện đường trước khi đi và có cần thêm dụng cụ chống trượt cho giày không. Gặp đường đóng băng mà không có dụng cụ phù hợp, chờ nắng lên hoặc quay đầu là lựa chọn an toàn.

Những món riêng của núi nóng

Mùa nóng, những chuyến leo núi đồi thấp, núi đá vôi hay núi ven biển có thể khó hơn bạn nghĩ vì nắng và độ ẩm. Danh sách dưới đây tập trung vào giữ mát và giữ nước.

  • Áo dài tay mỏng, sáng màu: che nắng tốt hơn áo cộc tay bôi kem, lại đỡ cỏ sắc.
  • Mũ rộng vành hoặc mũ có vạt che gáy, buộc dây để gió không thổi bay.
  • Kính râm che được cả hai bên, kem chống nắng thoa lại sau vài giờ và sau khi ra mồ hôi nhiều.
  • Nước nhiều hơn, cộng túi mềm dự trữ và phương án lọc nước.
  • Đồ ăn hơi mặn, trái cây khô để bù muối và năng lượng.
  • Khăn nhỏ thấm nước để lau mặt, đắp gáy khi nghỉ.
  • Quần dài, tất cao cổ và xịt chống côn trùng khi đi rừng ẩm có vắt, muỗi.
  • Một áo ấm nhẹ dù trời nóng, cho đêm trên cao hoặc khi mưa bất chợt.

Đi núi mùa nóng, giờ xuất phát quan trọng không kém trang bị. Khởi hành sớm, đi những đoạn dốc trống nắng trước giữa trưa, nghỉ dài hơn trong bóng râm vào khoảng giữa ngày. Mùa này cũng là mùa dông chiều ở nhiều vùng núi; nếu mây đen dâng nhanh sau buổi trưa, rời sống núi và chỗ cao trống sớm.

Tình huống giả định khi thời tiết đổi giữa đường

Bạn xuất phát lúc trời nắng ấm, tới gần trưa mây kéo kín, gió lạnh và mưa phùn. Dừng ở chỗ khuất, mặc lớp chắn gió, cất đồ ngủ và áo ấm vào túi chống nước nếu chưa làm. Đi tiếp với nhịp đều để cơ thể sinh nhiệt. Hỏi người dẫn đường có cần rút ngắn kế hoạch lên đỉnh không.

Ngày nóng, một người trong nhóm đỏ mặt, choáng váng, ngừng ra mồ hôi. Đây là dấu hiệu cơ thể quá nóng nguy hiểm. Đưa ngay vào bóng râm, nới bớt quần áo, làm mát bằng khăn ướt, quạt, cho uống từng ngụm nếu tỉnh táo. Nếu lơ mơ, nói lẫn hoặc ngất, gọi hỗ trợ khẩn cấp.

Đêm trên lán lạnh hơn hẳn dự báo, bạn chỉ mang đồ mùa nóng. Mặc tất cả đồ khô đang có, dùng túi lót trong túi ngủ, xin thêm chăn ở lán, nằm gần người đồng hành, ăn thêm trước khi ngủ. Sáng hôm sau xuất phát muộn hơn một chút khi trời đã ấm, và cân nhắc không đi đoạn sống núi trống gió.

Đường đá bị nắng nung nóng giữa trưa. Đá nóng làm bàn tay và lòng bàn chân rát, mồ hôi ra nhiều. Nghỉ chờ bóng râm, đi đoạn đá trơ trọi vào sáng sớm hoặc chiều muộn, đeo găng mỏng khi phải bám tay.

Cách chọn đồ theo mùa và độ cao trong năm phút

Trước mỗi chuyến, làm lần lượt các bước sau thay vì mở danh sách cũ ra và mang y nguyên.

  1. Hỏi độ cao điểm ngủ và điểm cao nhất của chuyến; ghi thêm giờ dự kiến ở điểm cao nhất.
  2. Xem dự báo cho khu vực núi, không chỉ cho thị trấn dưới chân; để ý gió, mưa và nhiệt độ thấp nhất.
  3. Trừ thêm vài độ cho gió và ẩm ở sống núi, cộng thêm vài độ cho thung lũng kín gió buổi trưa.
  4. Chọn đồ ngủ theo đêm lạnh nhất, chọn áo đi theo giờ nóng nhất.
  5. Thêm nhóm đồ riêng của mùa: giữ ấm hoặc che nắng, chống côn trùng.
  6. Bỏ ra những món trùng việc; cân balo và so với khả năng mang của bạn.
  7. Hỏi người dẫn đường: mùa này có băng giá, dông chiều, nước suối lên hay không.

Mùa đẹp để leo ở mỗi vùng núi khác nhau. Vùng núi phía Bắc thường dễ đi hơn vào mùa khô, trời trong; mùa mưa đường trơn, nhiều vắt và có nguy cơ lũ quét ở suối. Thông tin chi tiết theo vùng nên hỏi người dẫn đường địa phương vào thời điểm gần chuyến đi, vì thời tiết từng năm mỗi khác.

Sai lầm hay gặp và khi nào thời tiết là lý do để quay đầu

Những lỗi dưới đây thường đến từ việc nhìn thời tiết ở nơi xuất phát và quên rằng núi có khí hậu riêng.

  • Mang đồ theo thời tiết thành phố lúc khởi hành.
  • Mùa lạnh quên kem chống nắng, xuống núi bị cháy nắng mặt và môi.
  • Mùa nóng bỏ áo ấm ở nhà, ngủ đêm trên cao run cả đêm.
  • Mặc áo cộc tay đi rừng ẩm, bị cỏ sắc cứa và vắt bám.
  • Chỉ mang một chai nước cho cả buổi sáng nắng gắt.
  • Không cất đồ ngủ trong túi chống nước khi trời có vẻ khô ráo.

Quay đầu hoặc rút xuống thấp khi: có dông sét kéo tới khi nhóm đang ở sống núi, đường đóng băng mà không có dụng cụ phù hợp, có người dấu hiệu quá lạnh hoặc quá nóng không cải thiện sau khi nghỉ, hoặc mưa lớn làm nước suối lên trên đường phải qua. Núi vẫn ở đó cho lần sau; quyết định quay đầu sớm luôn dễ hơn quyết định khi đã muộn. Hãy thống nhất với cả nhóm các điều kiện quay đầu này từ tối hôm trước, để lúc trên núi không ai phải tranh luận.

Câu hỏi thường gặp

Leo núi mùa đông ở phía Bắc cần mang những gì khác so với mùa hè?

Thêm lớp giữ nhiệt, áo phao mỏng, mũ len, găng hai lớp, bình nước ấm, túi ngủ ấm hơn và tấm lót dày. Vẫn giữ kem chống nắng và kính râm. Hỏi thêm người dẫn đường về băng giá trên đường.

Leo núi mùa hè có cần mang áo ấm không?

Có, nhất là khi ngủ lại trên cao. Nhiệt độ thường giảm theo độ cao và gió trên sống núi làm lạnh hơn nhiều, nên một áo ấm nhẹ cho buổi tối và sáng sớm vẫn cần thiết ngay cả giữa mùa nóng.

Vì sao trên núi dễ bị cháy nắng dù trời lạnh?

Không khí trên cao loãng và trong hơn nên lọc ít tia cực tím hơn. Da và mắt tiếp xúc nắng mạnh hơn dưới phố. Thoa kem chống nắng, đeo kính râm và che gáy kể cả khi trời se lạnh.

Áo dài tay hay áo cộc tay tốt hơn khi leo núi trời nóng?

Áo dài tay mỏng, sáng màu thường tốt hơn: che nắng, đỡ cỏ sắc, giảm côn trùng đốt. Chọn loại vải thoáng, khô nhanh để không bí mồ hôi. Áo cộc tay cần bôi kem chống nắng nhiều lần.

Làm sao biết nhiệt độ ở nơi ngủ trên núi?

Hỏi độ cao điểm ngủ, xem dự báo cho khu vực núi thay vì thị trấn dưới chân, rồi trừ thêm vài độ cho gió và ẩm. Người dẫn đường địa phương thường biết đêm ở lán lạnh tới đâu theo từng mùa.

Mùa nào nên tránh leo núi ở vùng núi phía Bắc?

Không có mùa cấm chung, nhưng mùa mưa đường trơn, nhiều vắt, sương mù và có nguy cơ lũ quét ở suối, còn những đợt rét đậm có thể có băng giá. Hãy hỏi người dẫn đường điều kiện cụ thể gần ngày đi.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138